Precariedad laboral
A folga autonómica de bombeiros pon de manifesto a precariedade estrutural dun servizo público esencial

O rexeitamento dos bombeiros dos parques comarcais a facer horas extras voluntarias está obrigando a pechar instalacións. O 13 de xullo hai manifestación en Compostela para reclamar unha dignificación das condicións laborais.
huelga bomberos galicia
Manifestación de bombeiros do consorcio provincial de Lugo, en folga indefinida desde o 9 de xuño.
3 jul 2023 07:00

A folga autonómica indefinida das persoas que traballan nos parques comarcais de bombeiros e bombeiras de Galiza cumpriu 15 días este 30 de xuño, anunciando unha manifestación para o vindeiro 13 de xullo en Compostela. Na provincia de Lugo, con todo, están en folga desde o 9 de xuño; e na de Pontevedra convocaron o paro indefinido hai xa catro meses despois dun ano de frustrada negociación coa Administración provincial e autonómica para que se lles aplicase o dereito de conversión en persoal laboral fixo que recoñeceu unha sentenza do Tribunal Supremo en 2022 e se asinase un convenio colectivo común para os bombeiros e as bombeiras comarcais de toda Galiza.

As propias persoas traballadoras –preto de 500 en todo o territorio galego– decidiron en asemblea cumprir as quendas establecidas por responsabilidade persoal e colectiva, pero si renunciar ás habituais horas extraordinarias para visibilizar a precariedade estrutural deste servizo público esencial, que en concellos de menos de 20.000 habitantes está administrado por consorcios provinciais integrados pola Xunta de Galicia e cada unha das catro deputacións provinciais galegas.

Preto de 500 bombeiros e bombeiras están chamados a un paro que consiste en non facer horas extras voluntarias para visibilizar a precariedade estrutural dun servizo público esencial

“Queremos demostrar que este servizo público se está prestando grazas aos bombeiros”, afirma Honorino Raña, bombeiro do parque comarcal de Ordes (A Coruña) e representante do Sindicato Independente de Bombeiros de Galicia (Sibgal) no comité de folga autonómica, en conversa con O Salto Galiza. Para estar operativo, un parque comarcal de bombeiros e bombeiras con mobilidade entre parques debe dispoñer de alomenos tres efectivos por turno. No caso de Ourense, onde non se considera a mobilidade entre parques no convenio provincial, bastan dúas persoas. “Estes servizos mínimos non permiten traballar en condicións de seguridade” –explica Raña–, “con tres efectivos por garda imos moi vendidos ás intervencións, se pasa algo nun incendio non hai quen poida acudir ao noso rescate”.

Son as persoas traballadoras, a través de horas extraordinarias voluntarias que chegan ás 200 anuais, as que sosteñen este servizo público para arredor do 55,7% da poboación e máis do 95% do territorio de Galiza. Soamente as sete grandes cidades do país –Vigo, A Coruña, Ourense, Lugo, Santiago de Compostela, Pontevedra e Ferrol– dispoñen de servizo municipal de bombeiros e bombeiras; as demais dependen desde hai uns 25 anos de parques comarcais contra incendios e de salvamento, cun reducido cadro de persoal. “Traballamos 1.800 horas ao ano, o máximo que establece o Estatuto dos Traballadores, pero o cadro de persoal non é suficiente e temos que facer horas extraordinarias para que se poida prestar o servizo á cidadanía”, apunta Raña.

Peche de parques comarcais de bombeiros

Que se deixaran de facer horas extraordinarias durante as últimas semanas –ou meses no caso da provincia de Pontevedra– obrigou a pechar durante días ou horas numerosos parques comarcais contra incendios e de salvamento por primeira vez en dúas décadas de historia debido á falta de persoal. Unha das situacións máis dramáticas en materia de desprotección viviuse o pasado 12 de xuño –días antes de que comezase a folga autonómica no sector– cando pecharon simultaneamente dous dos catro parques comarcais que xestiona o Consorcio Provincial de Pontevedra para a prestación do servizo contra incendios e de salvamento: precisamente os do Porriño e Vilagarcía de Arousa, que fornecen deste servizo esencial a máis de dez concellos das comarcas de Caldas, Louriña, Baixo Miño e o Condado, así como a importantes polígonos industriais como os das Gándaras ou Trabanca Badiña, con empresas baixo a denominación SEVESO, dedicadas a actividades relacionadas con substancias químicas perigosas que requiren dunha maior atención en materia de seguridade e prevención.

Os bombeiros cos que falamos xa perderon a conta dos días que pechou o parque comarcal de Vilagarcía por non chegar ao número mínimo de tres efectivos. “Deberon ser oito, nove ou dez días nos últimos meses”, sinala Ángel Mondes, presidente e portavoz da Mesa Intersindical de Bombeiros de Galicia en representación da Confederación Intersindical Galega (CIG). Este bombeiro do parque comarcal do Morrazo (Pontevedra) recoñece que o alcalde de Vilagarcía, o socialista Alberto Varela, propuxo tratar o problema cos concellos veciños afectados, pero non se está movendo o suficiente, tendo en conta que tamén é presidente da Federación Galega de Municipios e Provincias (Fegamp) desde 2019 e que esta institución ten responsabilidades na seguridade de todas as administracións municipais. De acordo con este bombeiro, hai rumores da intención de pechar indefinidamente este parque comarcal de bombeiros e bombeiras, a pesar de que dá servizo a turísticos concellos das Rías Baixas onde a poboación se multiplica nos meses de verán. En recentes declaracións a medios locais, Varela dixo que “por sorte contamos cun excelente servizo municipal de Emerxencias e unha agrupación de Protección Civil de recoñecido prestixio e solvencia que poden cubrir esas incidencias”, ignorando que que este servizo de persoas voluntarias non substitúe ás profesionais contra incendios.

Hai rumores da intención de pechar indefinidamente o parque comarcal de Vilagarcía de Arousa, o máis afectado pola folga de bombeiros e bombeiras en Galiza

Os peches, porén, tamén están afectando aos parques comarcais da Coruña, Lugo e Ourense. Durante a noite de San Xoán, a pesar das tradicionais cacharelas, permaneceu varias horas pechado o parque comarcal de Carballo; e tres días despois, o 26 de xuño, tocoulle aos de Cee e as Pontes de García Rodríguez porque con dúas persoas non podían operar. O de Arteixo estivo a piches de pechar ese mesmo luns, mais puido manterse aberto porque desprazaron a un bombeiro de Boiro.

Esta situación repítese semanalmente ao longo do país, polo que extensas áreas están quedando desprotexidas ante incendios en inmobles ou accidentes de tráfico que requiran excarceración de vítimas. “Se o parque comarcal de Vilagarcía está pechado e hai que intervir desde o de Ribadumia, o tempo de resposta pode ir dos 5-10 minutos aos 30-40 minutos” –explica Mondes–, “son minutos de vida”. En conversa con O Salto Galiza, este bombeiro relata o recente caso dun contedor de lixo ardendo no barrio moañés de Broullón, xunto á estrada PO-313, que tivo que ser apagado polo servizo autonómico de Conservación de Estradas na madrugada do pasado xoves porque pechara o parque comarcal do Morrazo, que se localiza en Bueu. “Estas persoas, ao igual que as integradas en Protección Civil, non dispoñen de capacitación e equipamento para asumir estes labores tan perigosos, que supoñen inhalación de fumes moi contaminantes e prexudiciais para a saúde” –sinala Mondes–, “non se pode substituír a profesionais con voluntarios”.

Afortunadamente non se contan vítimas a causa da precariedade estrutural do servizo, pero a xuízo dos bombeiros entrevistados “isto é unha ruleta rusa” que nos afecta a todas. Mondes asegura que as empresas radicadas no polígono industrial das Gándaras, no Porriño, están preocupadas polo peche do parque comarcal, e que o alcalde desta localidade, o popular Alejandro Lorenzo, xa contactou co colectivo de bombeiros e bombeiras para interesarse pola situación. Con todo, a presión dos concellos aínda non se sente con forza. Nos últimos días tan só se escoitaron denuncias públicas de Secundino García, alcalde nacionalista de San Sadurniño (Lugo), lamentando a situación de desprotección xurdida da falta de previsión por parte da xerencia da Axencia Galega de Emerxencias, que non foi capaz de prever e planificar os efectos dunha folga anunciada que non se debe á falta de efectivos, senón ao feito de que o persoal dos parques está traballando exclusivamente nas quendas que lle corresponde e sen facer horas extraordinarias.

“Sentímonos traizoados”

A conversión en persoal laboral fixo reclámase desde principios de 2022, pero a loita deste colectivo para dignificar a súa situación laboral comezou hai anos. A finais da década de 1990, a Administración autonómica, en virtude da transferencia estatal de competencias en materia de prevención e extinción de incendios, elaborou un Plan galego de dotación de parques contra incendios urbanos que prevía a creación de consorcios provinciais para a prestación de servizo contra incendios e de salvamentos alén das sete grandes cidades de Galiza. Ata ese momento, as emerxencias eran atendidas por persoal voluntario de Protección Civil. Os consorcios, creados ao abeiro da Lei 5/1997, de 22 de xullo, da Administración Local con participación da Xunta, das deputacións e dos concellos das comarcas, asumían a xestión do servizo dentro da Administración provincial, mais cun 50% de financiamento autonómico.

A primeira loita do colectivo de bombeiros e bombeiras comarcais foi contra a externalización dun servizo público tan esencial, xa que nun primeiro momento delegouse en empresas non especializadas e dedicadas a servizos múltiples. O persoal de cada consorcio provincial subscribiu convenios colectivos coas empresas que se manteñen a día de hoxe, a pesar de que a Administración pública foi recuperando a xestión directa a medida que vencían os contratos, co obxectivo de evitar pagamentos en concepto de indemnización. Lugo fíxoo a mediados de 2019, logo A Coruña en 2020, Pontevedra en 2021, e Ourense en febreiro deste mesmo ano. 

No transcurso das negociacións, o Tribunal Supremo ditou unha sentenza en febreiro de 2022 que permitía ás traballadoras reclamar a súa conversión en persoal laboral fixo porque, antes de que a Administración pública recuperase a xestión directa do servizo, estas tiñan asinados contratos indefinidos coas empresas. “Confiamos en solucionar isto sen ter que recorrer á vía xudicial, pero condicionaron esta conversión en persoal laboral fixo á firma dun convenio colectivo igual para todos no que minguaban as nosas condicións laborais e a unha RPT (Relación de Postos de Traballo) que estaba mal feita”, lembra Raña, representante do Sibgal. As RPT recollen descricións detalladas das funcións relacionadas coas diversas categorías laborais, e a partir dese estudo pormenorizado establecen o salario máis adecuado. As representantes sindicais critican que as RPT propostas no último ano fixéronse “ás présas” e “de xeito inverso, partindo do salario que xa recibían os bombeiros e as bombeiras. Soamente así se entende que, de 0 a 10, estas RPT cualificasen en 3 o nivel de perigosidade dun bombeiro.

A prol dun convenio autonómico

Durante estas semanas de folga, o colectivo de bombeiros e bombeiras comarcais reuniuse co director xeral de Emerxencias e Interior da Xunta de Galicia, Santiago Villanueva, a petición propia. De acordo con Honorino Raña, o responsable autonómico “púxose de perfil” perante esta situación ao descargar a competencia nas deputacións provinciais, que despois das eleccións municipais do 28 de maio están en proceso de constitución, con máis ou menos incerteza. Tanto na Coruña como en Lugo, que acaba de celebrar o pleno de constitución o 30 de xuño, cóntase con gobernos provinciais politicamente continuístas presididos polo PSdG-PSOE, mentres que en Ourense e Pontevedra todo apunta á conservación e á recuperación do poder por parte do PP.

O proceso de constitución e organización, emporiso, semella longo neste verán electoral e ameaza con atrasar as negociacións que reclama o colectivo autonómico de bombeiros e bombeiras comarcais ata setembro. “Agora é complicado sentarse a negociar” –recoñece Ángel Mondes–, “a constitución das deputacións inflúe na constitución dos consorcios provinciais”. Con todo, as representantes sindicais aclaran que “non é un problema de prazos, senón de vontade política” e que “cando queiran negociar, o contador pasará a cero”.

Na súa recente xuntanza coas representantes deste colectivo, o director xeral de Emerxencias e Interior da Xunta de Galicia comentou “que valorarán a conversión en persoal laboral fixo”, mais insistiu na dificultade de negociar un convenio colectivo común porque a xestión directa do servizo é realizada desde consorcios provinciais. Con todo, o ano pasado xa se lles ofreceron aos bombeiros e ás bombeiras comarcais convenios provinciais iguais que revelaban unha coordinación administrativa oculta. “Isto demostra que si son capaces de coordinarse cando lles convén”, sinala Raña. A pesar de que a Xunta se escuda na competencia dos consorcios provinciais para non actuar, na Lei 5/2007, de 7 de maio, de emerxencias de Galicia, concretamente la disposición adicional terceira, podemos ler textualmente que “a Xunta de Galicia, a través da consellería competente en materia de emerxencias e protección civil, impulsará as accións necesarias para homoxeneizar no prazo de tres anos as prestacións e condicións de traballo en todo o territorio de Galicia dos servizos de prevención e extinción de incendios e de salvamento”.

O colectivo de bombeiros e bombeiras mantense firme na súa mobilización e ten convocada unha manifestación para o vindeiro 13 de xullo en Compostela. O día 5 votarán en asemblea un borrador de convenio colectivo común para presentarlle á Administración pública nas negociacións. Despois dun ano agardando pola aplicación da sentenza do Tribunal Supremo, as traballadoras do sector xa están reclamando de xeito individual o seu dereito de conversión en persoal laboral fixo por vía xudicial, a través dos servizos xurídicos dos sindicatos, pero os dereitos colectivos mantéñense na axenda.

Informar de un error
Es necesario tener cuenta y acceder a ella para poder hacer envíos. Regístrate. Entra na túa conta.

Relacionadas

Sindicatos
La Suiza Solidaridad extremeña con las 6 compañeras de “La Suiza”
Concentración en el TSJEx en apoyo a “Las seis de La Suiza”. Una de las condenadas, Cristina, mujer y sindicalista, es natural del Jerte, Cáceres.
Turismo
Derechos Laborales Huelga en la Costa del Sol: 180 trabajadoras exigen la permanencia de sus puestos de trabajo en un hotel
La clausura de gran parte de las estancias del hotel insignia de la cultura del ladrillazo en Marbella, Guadalpín Banús, a causa de un conflicto empresarial pone en peligro los puestos de trabajo de cientos de personas en pleno verano
Precariedad laboral
Panorama Trabajo precario, migrante y feminizado: negocio a la vista
Las plataformas digitales se hacen fuertes en sectores feminizados, precarizados y racializados, imponiendo la tiranía del algoritmo.
Migración
Migracións Burocracia para os 'refuxiados de segunda': sete rapaces malianos ante o bloqueo do Estado ao pedir asilo
Presos da guerra, chegan a un novo territorio en procura de mellores oportunidades, pero son presos de temporalidades e trámites administrativos, minguando o seu estado anímico e deixándolles estancados nun limbo temporal que os anula como cidadáns.
Caso Carioca
Caso Carioca O caso Carioca a través dunha migrante explotada sexualmente: indemnización mínima e complot policial
O garda civil Armando aliábase con proxenetas e abusaba sexualmente de mulleres prostituídas facendo uso da súa capacidade para regularizar a súa situación.
Reforma laboral
Trabajo y precariedad Europa da la razón a UGT y fuerza al Gobierno a mejorar las condiciones de los despidos
Tras el fallo del Comité Europeo de Derechos Sociales sobre despidos improcedentes, Yolanda Díaz convoca a sindicatos y patronal para reformar la ley.
Estados Unidos
Elecciones EE UU Netanyahu afirma que Israel y EE UU seguirán siendo aliados sea quien sea el próximo presidente
La candidata designada por el presidente Joe Biden ha defendido el derecho de Israel a “defenderse” y los principales argumentos del sionismo. Sin embargo, en los últimos meses ha elevado el tono de crítica a los ataques sobre la Franja de Gaza.
Análisis
Análisis ¿Por qué las oligarquías liberales temen a la política fiscal?
En vez de preocuparse por alcanzar el objetivo de pleno empleo y mejorar las condiciones de vida de la ciudadanía, estos chamanes nos dicen que lo fundamental es el ajuste presupuestario.
O Salto medra contigo
O Salto medra contigo Eles por diñeiro, nós por un futuro mellor: subscríbete ao Salto
Sempre que unha multinacional ou un goberno intentaron cometer un atentado medioambiental no noso territorio estivemos alí para contalo. Puidemos facelo porque a nós sostennos a nosa comunidade, pero queremos chegar máis lonxe e por iso precisámoste.
Turismo
Organización social El turismo de masas revuelve a la España costera: un verano de movilizaciones contra la gentrificación
Las personas que viven en las zonas del Estado con los procesos de turistificación más avanzados han dicho basta. Baleares, Canarias, Cantabria, Cataluña o Valencia prometen un estío de protestas sin precedentes para reclamar un cambio de modelo.

Últimas

Movimientos sociales
Instituto de las Mujeres Colectivos de personas trans pierden la paciencia con Isabel García: “Debe ser cesada de inmediato”
Plataforma Trans pide medidas contra la directora del Instituto de las Mujeres tras varias informaciones esta semana que apuntan a supuestos amaños en favor de la empresa de su mujer. FELGTBI+ espera una reacción del Ministerio Igualdad.
Análisis
Análisis La última batalla de Mr. Islington
El 4 de julio, el candidato laborista en la circunscripción de Islington North sacó 16.873 votos, un 34,4% del electorado. Su contrincante independiente, 24.120, equivalente al 49,2%- Ese independiente es Jeremy Corbyn.
Libertades
Derechos y libertades Oleada de suicidios y revueltas en las cárceles italianas
En la cárcel de Trieste, 257 personas se hacinan en un espacio previsto para 150. Allí se desencadenaba la revuelta carcelaria más intensa de una oleada que dio inició hace pocas semanas.
La vida y ya
La vida y ya Mantas doradas
Denuncian la responsabilidad de los gobiernos y empresas europeas en las muertes de personas que quieren llegar a Europa.
Más noticias
La Colmena
Ilustración ¿Quién juzga a los jueces?
La libertad de expresión o del sindicalismo a secas choca con un Poder judicial que ha olvidado el significado de la palabra justicia, con minúsculas, que es el primero que señala el diccionario.
Turismo
Baleares 20.000 personas se manifiestan en Mallorca contra el turismo de masas
La plataforma “Canviem el rumb” califica de éxito la convocatoria y pide al Govern Balear que tenga en cuenta sus demandas.
Palestina
Palestina La ocupación israelí de los territorios palestinos es ilegal según la Corte Internacional de Justicia
Israel viola la convención de Ginebra con su política de asentamientos en Cisjordania y Jerusalén Este. Medidas como demoler propiedades palestinas y reasignarlas a colonos israelíes no son de carácter provisional y el efecto es irreversibles.
Ejército Zapatista de Liberación Nacional (EZLN)
30 aniversario del levantamiento del EZLN Los viajes de la Montaña. Arte, política y simbolismos de la lucha Zapatista
En este noveno texto de la serie, la autora nos propone una mirada a través del arte para entender la dinámica de construcción de la lucha zapatista en México y cómo se articula con las redes de resistencia europeas

Recomendadas

Personas con discapacidad
Itxi Guerra Itxi Guerra, activista anticapacitista: “Lo 'diska' muestra dónde falla el capitalismo y cómo dinamitarlo”
En 'Ruptura y reparación de la máquina', esta referente del anticapacitismo argumenta la potencialidad política de la discapacidad y da pautas para convivir en un sistema discapacitante: “Las redes entre personas nos permiten vivir con la máquina rota”
Arte
Arte Miguel Ángel, Crisanto Domínguez y la blanquitud
En julio se llevará a cabo la Biena de Esculturas en la ciudad de Resistencia. Como acto previo a la bienal, el 6 de marzo pasado se emplazó una replica del David de Miguel Ángel donde debía estar situada una estatua de los pueblos originarios.
Historia
Historia Chipre recuerda los 50 años de invasión turca
Se cumple medio siglo del ataque, seguido por la división y ocupación de la isla a manos del ejército turco. La izquierda chipriota critica el estancamiento de las negociaciones de paz y la falta de interés de Bruselas.
Infancia
Sira Rego “La palabra ‘mena’ deshumaniza al otro y nos negamos a deshumanizar a las infancias”
El Ministerio de Juventud e Infancia, creado en noviembre de 2023, tiene el reto de sacar adelante la propuesta para que se produzca la acogida de los 6.000 niños y niñas no acompañados que se encuentran en Canarias.