Centros sociales
Mover os marcos

Co desaloxo do CSOA A Insumisa rematan dous anos de tensións entre o movemento ocupa e a institución municipal, gobernada desta volta pola marca das confluencias n’A Coruña. O entendemento entre as ocupas e a Marea Atlántica non puido ser.

a insumisa mani
Imaxe da mobilización contra o desaloxo do CSO A Insumisa do 26 de maio. Andreia Morandeira
22 jun 2018 19:34

O 23 de maio amenceu despexado, con esa calor húmida propia da primavera atlántica que pode chegar a ser molesta, pegañenta. Unha dotación da Policía Local entra a primeira hora da mañá no Centro Social Ocupado A Insumisa, constata que non hai ninguén no interior e procede a custodiar o espazo. O Concello da Coruña, por medio da Concelleira de Seguridade Cidadá, Rocío Fraga, anunciou o abandono pacífico das naves ocupadas na Comandancia de obras: “A recuperación da posesión fíxose da mellor das maneiras posibles, vendo que o espazo estaba só e sen necesidade de ter que realizar ningunha intervención máis”.

Fraga, en todo momento a cara visible do Concello neste conflito, insiste na idea de que non houbo desaloxo, e que as autoridades municipais facilitaron en días previos que se retirasen materiais das naves ocupadas. De novo, e como foi norma ao longo de todo este conflito, o relato institucional dos acontecementos discorre en paralelo ao da Asemblea do CSOA. Activistas, colectivos da cidade e axentes sociais implicados fan un chamado á concentración: o concello da Marea está desaloxando a Insumisa.

“Quixeron evitar a foto do desaloxo, da policía sacando a xente do Centro Social, pero incorreron en irregularidades”, afirma Antonio Vázquez, activista de Stop Desafiuzamentos e avogado da Insumisa. “O inicio do expediente fora notificado a unha persoa concreta, e se tes unha persoa identificada, hai que seguir o trámite con ela”, explica o letrado. Logo de intentar notificar sen éxito o desaloxo, o Concello da Coruña publica un edicto dirixido a “persoas descoñecidas e incertas que estivesen ocupando”, pero non á persoa identificada pola Policía Local. Por outra banda, está o prazo de desaloxo que viña no edicto a esas persoas descoñecidas: “Ese prazo vencía ás 00 horas do día 23 de maio, mais a policía xa estaba dentro a primeira hora da mañá. Iso raia a prevaricación”, apunta o avogado.

A Coruña viuse envolta no maior conflito dos tres anos de goberno mareante, que estoupou finalmente a mañá do 25 de maio

Co transcorrer da mañá do 23 de maio foise concentrando xente na porta da Comandancia, e contra a unha e media da tarde un grupo de persoas decide tentar entrar nas naves. Axentes da Policía Local tratan de evitalo mais, ao verse superados en número polos activistas, cargan con dureza. Dúas activistas gabean pola parede até o tellado dunha das naves. As porras extensibles e o gas pementa empregado polas forzas policiais rematan con varias persoas con feridas de gravidade diversa. Ducias de fotografías e reaccións a esta carga desproporcionada asolagan as redes sociais. A prensa alí concentrada durante horas rexistra esas imaxes de violencia que viñan buscando.

Aos poucos, aparecen as unidades de antidisturbios da Policía Nacional para establecer un forte cordón de seguridade entre as persoas alí concentradas e as instalacións da Comandancia, onde as dúas activistas permanecen subidas ao tellado como protesta ante o desaloxo do Centro Social Ocupado. Unha nova carga, desta volta patrocinada polos antidisturbios, ten lugar ás oito da tarde, hora na que estaba convocada unha concentración de protesta polo desaloxo. Tristes imaxes da represión pola forza desta protesta atravesan novamente a cidade enteira e mesmo o país.

O anuncio do abandono “pacífico e pactado” das ocupas que fixo o Concello a primeira hora da mañá resultou ser o desaloxo máis violento que coñecera a cidade da Coruña. “Pero, como se chegou a esta situación?”, foi a pregunta máis repetida ao longo dese día e dos vindeiros.

Acaso non estaba claro que, alén da contundencia coa que reprimiron o conflito os diferentes corpos policiais, o desaloxo do CSOA A Insumisa por parte do Concello da Coruña era un feito sabido había meses?

A Insumisa

“Ocupamos as naves a finais de 2016, nuns terreos do Ministerio de Defensa cunha traxectoria de especulación moi importante”, cóntanos unha activista do CSOA. Sobre estas parcelas da costa coruñesa situadas no casco histórico da cidade houbo moitos intereses especulativos ao longo de vinte anos. “No momento que ocupamos estaba paralizada a última iniciativa que había para os terreos, que era o Centro de Investigación e Deseño que tiña proxectado o PP”, explica a activista.

Neste contexto, coas naves ocupadas e unha asemblea constituída, non se fan agardar os primeiros contactos entre o Concello e Centro Social. Así relata os feitos outro activista da Insumisa que falou para O Salto: “O primeiro contacto foi pola xestión dun edificio en ruínas que estaba dentro da Comandancia, situado detrás do Centro Social”, lembra.

O edificio, que estaba nun estado tan ruinoso que caían cascallos á beirarrúa, tiña unha orde de derrubo que nunca se chegara a executar Despois da ocupación, o Concello decidiu intervir de maneira subsidiaria, pois a responsabilidade do derrubo correspondía ao propietario. “Como Defensa non fixo nada, tiña que executar o Concello, e nós (a Asemblea da Insumisa) decidimos non opoñernos”, sinala. Este pequeno acordo que permitiu a entrada dun técnico municipal e dun grupo de operarios para acometer a obra foi a primeira vez que Concello e ocupas sentaban a dialogar. Talvez a única.

As Naves do Metrosidero

En decembro do pasado ano, o Concello da Coruña, por medio da Concellaría de Participación e Innovación democrática do goberno da Marea Atlántica, presenta “Naves do Metrosidero”, unha proposta de usos para as tres naves dos terreos de Defensa, ocupadas pola Insumisa. “Dúas persoas da Marea Atlántica viñeran presentar o proxecto na asemblea unha semana antes”, conta un membro da Insumisa. “Viñeron explicar os usos que tiñan proxectados para o espazo, e que estabamos convidados a participar”. Isto non foi ben acollido pola asemblea do Centro Social: “Traían un proxecto pechado do que se ía facer alí e non se falou en ningún momento da xente que xa estabamos facendo uso do espazo”, sinala este activista, destacando o dirixismo xeralizado e a falta de empatía política co que o goberno da confluencia veu xestionando esta ocupación desde o primeiro momento.

Claudia Delso, concelleira de Participación, afirmaba isto na presentación do proxecto Naves do Metrosidero: “Formulamos unha proposta que cremos necesaria: un espazo para xente moza que poida funcionar con outros modelos de xestión”, e quixo remarcar que foi deseñado “desde o respecto ao colectivo que actualmente fai uso do espazo, pero tamén desde a responsabilidade da defensa do público”.

Un punto de partida complicado, tendo en conta que a proposta do Concello esixía o abandono das naves por parte da Insumisa e a Asemblea do Centro Social non ía asumir o abandono voluntario da Comandancia.

“Entendemos o diálogo como algo horizontal. O Concello parte da base de que este é o proxecto que van facer cando marchemos ou nos boten. Non nos parece un punto de partida razoable”, comenta unha activista do CSOA “Ese diálogo onde se nos tivese en conta non existiu previamente. Cando se achegou a xente do Concello á asemblea foi a presentar o seu proxecto”.

“Eu penso que a perspectiva que tomou o Concello, aínda que o feito de vir falar supón un certo recoñecemento da personalidade do Centro Social, non tivo en conta en ningún momento a súa dimensión de suxeito político e social”, afirma o avogado do centro social Antonio Vázquez. Os argumentos eran “isto que estades a facer aquí, podédelo facer dentro do proxecto de usos”. “Cando fas unha negociación non podes partir dunha postura inamovible, cómpre ter unha marxe para que ti cedas un pouco no moito que pides, e nós cedamos un pouco no pouco que queremos dar”, argumenta o letrado. “Ten que haber unha aproximación. Pero isto non se deu. Desde un primeiro momento quedou claro que esta negociación tiña unha perspectiva pouco frutífera. Nunha posible solución que só ten dous extremos, non hai un intermedio negociable”, conclúe o avogado.

Comúns urbanos

A semana do desaloxo, concretamente o venres 25 de maio, estaba convocado un acto da Marea Atlántica chamado “Comúns urbanos: a experiencia napolitana” no que, á parte de dúas persoas de L’Asilio Filangiere, un espazo liberado recoñecido como ben común polo Concello de Nápoles en 2016, tamén estaba convocado o colectivo de urbanismo crítico Ergosfera. Visto por moita xente como un último paso previo ao desaloxo, incluso para algunhas a última oportunidade de dar un xiro de temón que evitase a inminente colisión, este encontro nunca chegou a celebrarse. 

Porque dous días antes estoupaba a tormenta perfecta que se viña xestando desde comezos do inverno: o que non pouca xente definiu como “un dardo envelenado” do goberno do Partido Popular ao goberno da Marea Atlántica, que se viu arrastrada pola decisión de aceptar a cesión dos terreos coa oferta económica que puxera enriba da mesa o Ministerio de Fomento, e que non soubo ou non quixo botar o freo ante o evidente desenlace: o desaloxo, con todo o que iso supón, do Centro Social. O PP local e o diario La Voz de Galicia fixeron a súa parte para nutrir o aparello eléctrico da tormenta colocando o tema da ocupación nas súas axendas a diario durante meses.

Coa única opción dunha man tendida a un diálogo que non se recoñeceu como tal nin pola Asemblea dos ocupas nin por un importante sector dos movementos sociais da cidade, e unhas obrigas cada vez maiores ao asumir a titularidade dos soares sen desfacerse do investimento ministerial, A Coruña viuse envolta no maior conflito dos tres anos de goberno mareante, que estoupou finalmente a mañá do 25 de maio. E tras a tormenta, descubrimos unha cidade fondamente polarizada polo desaloxo da Insumisa, cun Goberno municipal enrocado en defender a súa xestión do conflito e a actuación da Policía Local nas cargas da mañá.

Casos coma o da Insumisa ou o de La Ingobernable, CSOA madrileño que viviu o pasado 6 de xuño o seu segundo intento de desaloxo, amosan a incapacidade que desde os partidos chamados “do cambio” se está a ter para ampliar os marcos da práctica política en canto aos centros sociais como institucións dos comúns se refire.

Estes espazos, auténticos laboratorios de creación política desde onde se están a imaxinar outras formas de entender a participación e o autogoberno, atópanse unha e outra vez cos marcos inamovíbeis dunhas institucións que non poden, non queren ou non se atreven a dar o paso de recoñecer outras formas de entender a práctica política libres das axustadas dinámicas institucionais. 

Informar de un error
Es necesario tener cuenta y acceder a ella para poder hacer envíos. Regístrate. Entra na túa conta.

Relacionadas

Madrid
Centros sociales El Barrio del Pilar y La Piluka: 25 años de lucha y resistencia
En 2025, el Centro Social Autogestionado (CSA) La Piluka celebra su 25 aniversario, un cuarto de siglo resistiendo y promoviendo la autogestión, el apoyo mutuo y el pensamiento crítico.
Granada
Represión La Policía vulneró los derechos durante el intento de desalojo ilegal en Granada por parte de AMA Desokupa
La Red de Observación de Granada denuncia decenas de graves vulneraciones de derechos contra los manifestantes por parte de los agentes de la ley durante el intento de desalojo coordinado entre agentes de la Policía y la empresa AMA Desokupa.
Música
Música Réquiem por Las Víctimas Civiles, el grupo que mejor cantó a la socialdemocracia (y a la tibieza)
Las Víctimas Civiles, el singular proyecto musical encabezado por Héctor Arnau, se resiste a sacar la bandera blanca en su lucha contra el miedo ensordecedor y el aburrimiento. Pero parece que el final de la batalla se acerca.
Xunta de Galicia
Vivenda O ‘teléfono antiokupas’ da Xunta recibiu só tres chamadas por ocupacións en 2024
O servizo foi renovado este ano cun orzamento de 61.000 euros, coa colaboración do Consello da Avogacía Galega e 135 avogados para atender as consultas. O pasado ano atenderon 109 consultas, a maioría sobre desafiuzamentos.
Ourense
Entroido A costureira do Entroido de Maceda: así traballan as mans que crean os felos
A Mercedes López Pascual aprendeulle a vestir os felos súa mai, costureira, quen comezou a tecer estes traxes a base de observar os que vía na súa comarca. O traxe non é un disfrace e para portalo hai que sentir o que significa ser un felo.
Historia
Descifrando a historia Así foi a rebelión antifiscal galega de 1790 contra a burocracia española
A monarquía española quixo implantar a Contribución Única, algo que provocou fortes protestas. A máis coñecida foi o motín da Ulloa, chamado así porque se produciu nas zonas desta comarca. Foi a maior revolta antifiscal do Antigo Réxime en Galiza.
Glovo
Falsos autónomos Dos ‘riders’ de Glovo se personan como acusación popular en el juicio al CEO de la plataforma
Uno de los integrantes de la acusación popular asegura que, desde el anuncio del CEO de la compañía de regularizar a la plantilla, han surgido subcontratas que emplean como asalariados a 'riders', pero que no son capaces de contratar a todos los falsos autónomos.

Últimas

Palestina
Alto el fuego Hamás pide que se impulse una segunda fase del alto el fuego en Gaza
Hamás ha pedido este domingo a los países mediadores con Israel (Qatar, Egipto y EE UU) que impulsen las negociaciones de la segunda fase del alto el fuego en Gaza, que deberían haber comenzado hace casi dos semanas.
Política
CIS PP y PSOE, en situación de empate técnico mientras Vox crece al calor de Trump
Durante el último mes, la llegada de Trump a la Casa Blanca, en el plano internacional, y la caída del Real Decreto-ley ómnibus del Gobierno, en el plano nacional, han acabado con la estabilidad que dominaba la situación política en España.
Madrid
Manifestación 8 de marzo La Comisión 8M convoca este 2025 con el lema “Feministas antirracistas, ¡a las calles! Nos va la vida en ello”
Llaman a celebrar una jornada de lucha todo el día y confirman que la manifestación de 2025 en Madrid saldrá de Atocha a las 12h para recorrer el centro de la ciudad hasta terminar en Plaza de España.
Más noticias
Galicia
Galicia El ‘teléfono antiokupas’ de la Xunta recibió solo tres llamadas por ocupaciones en 2024
El servicio ha sido renovado este año con un presupuesto de 61.000 euros, con la colaboración del Consello da Avogacía Galega y 135 abogados para atender las consultas. El pasado año atendieron 109 consultas, la mayoría sobre desahucios.
Galicia
Galicia Así fue la rebelión antifiscal gallega de 1790 contra la burocracia española
En esta fecha, la monarquía española quiso implantar la Contribución Única, provocando protestas como el motín de A Ulloa, llamado así porque se produjo en las zonas de esta comarca. Fue la mayor revuelta antifiscal del Antiguo Régimen en Galicia.
Antigitanismo
Antigitanismo Queridas payas
VV.AA.
El caso del material didáctico ‘Mujeres gitanas cambiando el mundo’, presentado en Asturias, es un ejemplo más de esta apropiación sistemática.
Dana
València El 98% de los más de 120.000 coches afectados por la dana tendrán que ser desguazados
La reconstrucción de infraestructuras afectadas abre una ventana de oportunidad para repensar el modelo de movilidad metropolitana de València.

Recomendadas

Venezuela
Juan Carlos La Rosa Velazco “Nadie se reconoce aún en el hambre venezolana”
Investigador por los derechos territoriales de los pueblos en la cuenca occidental del Lago de Maracaibo, en el norte de Venezuela, este defensor de los derechos de pueblos originarios critica la deriva extractivista del Gobierno de Maduro.
Periodismo
Maruja Torres “En la izquierda tenemos afición por automutilarnos”
A sus 81 años, Maruja Torres sigue siendo referencia indiscutible en el periodismo por su mirada aguda e independiente. Autora de varios libros, se declara políticamente “socialdemócrata radical” y es muy activa en redes sociales.
Sanidad pública
Sanidad La exclusividad para trabajar en la pública: bulos y verdades del nuevo Estatuto Marco
Los profesionales sanitarios llevan 20 años con la misma regulación marco. Mientras el Ministerio de Sanidad reanuda las conversaciones para crear un nuevo estatuto, médicos exigen una norma propia.