Dependencia
A Xunta ignora unha sentenza firme e nega as axudas a un neno con autismo severo e parálise cerebral

Ignacio ten dez anos e vive na provincia de Ourense. Naceu con parálise cerebral, displasia de cadeiras bilateral e trastorno do espectro autista severo non verbal, entre outros diagnósticos. Non ten linguaxe oral. Para desprazarse en interiores usa andador; nas distancias longas, cadeira de rodas. Non pode subir nin baixar escaleiras só. Precisa supervisión constante. Así consta na sentenza do Xulgado do Social número 2 de Ourense, que en novembro pasado lle recoñeceu un grao III de dependencia —o máximo— e condenou a Consellería de Política Social a asumir “as consecuencias que del se deriven”. Mais case medio ano despois desa resolución firme, Ignacio non recibe nin un euro das axudas públicas que lle corresponden.

Un baremo viciado desde o comezo

No 2017, cando Ignacio tiña dous anos, a familia solicitou a valoración de dependencia. O neno obtivo grao III e, con el, a prestación económica de coidados na contorna familiar; arredor duns 500 euros mensuais. Durante seis anos esa situación mantívose estable. En 2023 a Consellería decidiu facer unha revisión de oficio. Un técnico visitou o domicilio e aplicou o baremo de valoración do desempeño diario. Meses despois, chegou a resolución: grao II. A familia non entendía nada.

“Todos os médicos, o colexio, os especialistas privados recoñeceron que o neno ten un trastorno do espectro autista. Mais ese técnico foi á casa e omitiu o TEA”, explica o pai, Joaquín Dosrey. Segundo explica, o autismo condiciona a puntuación en múltiples áreas e, se non se rexistra, a avaliación parte dun erro de base. “Cando omites o autismo, o baremo xa está viciado desde o principio”, di Dosrey.

A familia presentou alegacións. A Consellería respondeu por escrito que o técnico non cometera ningún erro e que os informes que achegaban os pais recollían “novos diagnósticos” que se terían en conta “nunha revisión posterior”. O TEA de Ignacio, con todo, constaba en múltiples informes do Servizo de Psiquiatría Infantil, de Atención Temperá e de Rehabilitación do Complexo Hospitalario Universitario de Ourense, con datas que van de 2018 a 2024, moito antes da valoración impugnada.

Sentenza firme, axudas cero

Ao ver desestimadas as súas reclamacións, os pais demandaron á Xunta. No xuízo declararon dúas especialistas do Sergas e ambas confirmaron o que os pais levaban anos dicindo: o neno precisa axuda de forma continua, non é independente e a súa situación non variou.

A sentenza, ditada en novembro de 2024, foi contundente. A xuíza considerou que “a situación de Ignacio é a mesma na actualidade que en 2017” e que a resolución que lle recoñecía grao II “non se atopa axustada a dereito”. Condenou á Consellería a recoñecerlle o grao III e a asumir todas as consecuencias derivadas. 

A partir de aí comezou o que a familia describe como un novo ciclo de obstáculos. Meses despois da sentenza, a Consellería enviou unha carta na que recoñecía o grao III pero establecía unhas prestación de 250 euros de libranza de coidados e uns 180 de libranza de servizos: en total, menos do que recibía antes do xuízo, e sen volver valorar ao neno nin incluír o diagnóstico de TEA no expediente.

Os pais negáronse a aceptalo. “A xuíza di que a resolución non é axustada a dereito, que o proceso non foi legal. Iso significa que tes que volver valorar ao neno, non que poñas o número III no grao e manteñas o mesmo baremo viciado”, argumenta Dosrey. 

Posteriormente, a Consellería enviou unha medida cautelar na que esixía que a familia presentase facturas dos servizos de terapia para seguir percibindo as axudas. Os pais rexeitárona. 

Ignacio acude entre catro e cinco terapias por semana, pero presentar esas facturas sería, ao seu xuízo, aceptar tacitamente unha valoración e un PIA —programa individual de atención— que consideran incorrectos. “Se presentas as facturas, estás validando ese informe”, di o pai. “Estarías aceptando que o baremo do teu fillo, que temos demostrado que está mal desde o primeiro día, é correcto.”

Desde principios de 2026, as axudas están paralizadas e Ignacio cobra cero euros.

A familia denunciou tamén outras presións durante o proceso. Segundo o relato de Dosrey, un funcionario advertiu telefonicamente que se se facía unha nova valoración “corría o risco de que lle seguisen quitando recursos”. 

Pola súa banda, a traballadora social que visitou ao neno —a petición da propia Consellería, como parte dun trámite cautelar— concluíu nun informe que Ignacio “está ben coidado”, que os pais están “integrados no seu coidado responsable” e que debe outorgárselle a prestación que tiña antes do xuízo; a libranza de coidados no contorno familiar, na súa contía completa.

A contradición, apunta Dosrey, está dentro da propia administración. Mentres o técnico que valorou a Ignacio en 2023 detectou unha melloría que ningunha outra persoa do seu contorno —nin médicos, nin especialistas, nin o colexio— confirmou, outro gabinete da mesma Consellería de Política Social revisou neses mesmos anos o recoñecemento de discapacidade do neno e subiulle a puntuación case ata o 90%. “É o mesmo organismo”, di o pai. “Un ve melloría onde ninguén máis a ve; o outro recoñece que a situación é grave. Non ten ningún sentido.”

En febreiro de 2026 a familia presentou un escrito solicitando que a administración actúe de oficio para corrixir os erros da valoración de 2023. De momento, sen resposta. Se non hai avance, os pais solicitarán a execución forzosa da sentenza e valoran recorrer á Fiscalía de Menores para que supervise se a actuación da Consellería é axustada a dereito.

A Consellería de Política Social argumenta que “se cumpriu estritamente co ditaminado na sentenza” e que o fallo “foi executado co recoñecemento do grao III de dependencia”. Sobre a ausencia de prestacións económicas, o departamento que dirixe Fabiola García indica que “para poder outorgar unha prestación económica é necesario que presenten a documentación xustificativa” e que “sen facturas acreditativas a Xunta non pode realizar pagos”.