Sergas
O Sergas indemnizará con 38.500 euros a un traballador que denunciou acoso laboral por vulnerar os seus dereitos

O Tribunal Superior de Xustiza de Galiza (TSXG) deulle a razón, polo menos parcialmente, a un traballador do Servizo Galego de Saúde (Sergas) que denunciara sufrir acoso laboral, e condenou á administración pública a aboarlle unha indemnización de 38.497,80 euros pola vulneración do seu dereito fundamental á integridade física e moral. A sentenza culmina un proceso que se iniciara coa desestimación da demanda do traballador en primeira instancia, e que agora atopa parcial respaldo na instancia superior.

Un posto de traballo remodelado tras sucesivos conflitos

A orixe do conflito remóntase a xaneiro de 2021. O empregado, que desenvolvía tarefas administrativas en Vigo vinculadas ás áreas de Recursos Humanos e Dirección de Atención Primaria, viu como as súas funcións comezaban a modificarse tras unha serie de discrepancias e incidencias no seu contorno laboral. Paseniñamente, foise reducindo a súa vinculación con Recursos Humanos, e en fases posteriores as súas tarefas continuaron axustándose e reconfigurándose.

Estes cambios non foron neutros na práctica diaria do traballador: perdeu o acceso a determinadas aplicacións informáticas imprescindibles para o desempeño dalgunhas das súas funcións. Aínda que posteriormente se reaxustaron os seus permisos, o empregado viuse obrigado a depender de solicitudes de información adicionais ao departamento de Recursos Humanos para poder completar certas tarefas, unha circunstancia que evidenciaba a persistencia de dificultades no seu posto.

Baixa por ansiedade e un procedemento de acoso arquivado

A situación derivou nunha baixa laboral por ansiedade. O traballador, ao longo deste proceso, comunicou en repetidas ocasións que se sentía vítima de acoso por parte dalgunhas persoas do seu contorno laboral, ata o punto de que se chegou a convocar unha reunión co xerente da área sanitaria para abordar a cuestión.

Foi en xullo de 2023 cando o empregado solicitou formalmente a activación do procedemento previsto para situacións de acoso. Con todo, dito expediente pechouse en xaneiro de 2024 cun arquivo, ao non quedar acreditado, segundo esa investigación interna, nin o acoso laboral nin ningún tipo de trato discriminatorio.

Disconforme con esa conclusión, o traballador acudiu á vía xudicial e presentou unha demanda ante un xulgado do Social, que nun primeiro momento rexeitou as súas pretensións.

O TSXG: medidas “tardías” e de natureza correctiva, non preventiva

O recurso chegou entón ao TSXG, que revisou o caso e estimou parcialmente os argumentos do traballador. O tribunal recoñece que o Sergas si adoptou medidas orientadas a adaptar o posto de traballo do empregado, reorganizando as súas funcións e distanciándoo das persoas coas que mantiña o conflito. Con todo, a sala considera que estas actuacións, aínda que “apuntan na dirección correcta”, resultaron “tardías e non responden a unha iniciativa preventiva, senón que van dirixidas á corrección e resolución dun problema xa manifestado”.

Neste sentido, o tribunal galego subliña que o Sergas tiña coñecemento da existencia destes problemas desde 2021, sen que activase de maneira inmediata os mecanismos de protección correspondentes. A iso súmase que a avaliación de riscos laborais realizada en 2019, e posteriormente verificada en 2024, non chegou a identificar ningún risco de carácter psicosocial no posto. Tampouco se procedeu a elaborar un estudo específico deses riscos no momento en que o propio traballador puxo en coñecemento da administración os seus problemas, situación que o levou a solicitar a baixa médica en varias ocasións.

A sentenza do alto tribunal galego resulta especialmente contundente na súa valoración da actuación dos responsables do traballador. Segundo recolle a resolución, estes “limitáronse a adoptar, de forma sucesiva, unhas adaptacións das condicións do traballo do actor, que non podemos negar que foran ben intencionadas, pero carentes de todo rigor e estudo técnico, e que non serviron para resolver a problemática, xerando problemas á saúde psíquica do actor, cando estaban informados da versión dos feitos facilitada polo actor, en diversas ocasións”. A conclusión do tribunal é clara: “proporcionáronlle unha protección ineficaz, desprotexendo a súa saúde”.

Vulneración dun dereito fundamental e nova obriga de avaliación

Á luz destes feitos, o TSXG entende que a forma de proceder da administración sanitaria incidiu negativamente na saúde do traballador, o que se traduce na vulneración dun dereito fundamental relativo á súa integridade física e moral. Como consecuencia directa, condena ao Sergas a aboarlle a cantidade de 38.497,80 euros en concepto de indemnización.

Ademais do pronunciamento económico, a sentenza declara que o Sergas incumpriu as súas obrigas legais en materia de prevención de riscos laborais, e establece que a administración sanitaria ten a obriga de levar a cabo, de maneira efectiva, a avaliación dos riscos psicosociais que afectan ao traballador no posto que actualmente desempeña.