Opinión
Altri, vitoria con cautela

Celebrar con cautela é do máis galego que hai. Non vaia ser. O tan agardado coma inesperado anuncio do pasado venres, da man da conselleira de Economía e Industria, María Jesús Lorenzana, de que a Xunta inicia o procedemento de arquivo do proxecto de Altri na Ulloa dános o dereito, cando menos momentáneo, a gozar da vitoria, por que non? Ao cabo, vén dunha voz dabondo autorizada, que xunto a Ánxeles Vázquez, conselleira máis de medio que de ambiente as máis das veces, foi enviada polo presidente Rueda á primeira liña do combate narrativo para convencer ao pobo galego de que a celulósica de Altri/Greenalia era unha sorte de marabilloso agasallo para levarnos pola aire á economía verde do século XXI.

A resposta dese pobo, autoorganizándose, analizando, argumentando, mobilizándose e arrepoñéndose dun xeito case épico, dende A Ulloa até a Arousa, xa gañou un lugar preeminente no dicionario das loitas ecosociais en Galicia. Do A de Altri ao X de Xove.

No entanto, a celebración non será completa até que vexamos a resolución administrativa do arquivo e, mellor aínda, a denegación da autorización ambiental integrada e do permiso de captación de auga —de decembro de 2023!— e, xa que logo, a non autorización do proxecto industrial estratéxico. Se cadra estas cuestións pendentes son as que a Xunta quere evitar co arquivo, amparándose na imposibilidade de garantir o subministro eléctrico —a alguén hai que culpar— e negándose por tanto a recoñecer que o proxecto Gama foi un enorme erro enchido de buracos negros nos eidos social, ambiental e mesmo económico. Sexa como for, a cautela será con toda seguridade permanente, porque volverán. Dun ou doutro xeito eses que só ven o territorio coma un simple lugar físico onde lucrarse con actividades económicas sempre volven.

Tres consideracións urxentes

Primeira. Cando Alberto Núñez Feijoó creou en 2021 a xa extinta Impulsa Galicia, para captar fondos europeos e promover proxectos tractores que levaran á economía galega a un modelo máis verde e dixital logo da pandemia, poucos podían imaxinar que a mellor idea que se lles ía a ocorrer ás mentes pensantes da Xunta, Reganosa, Abanca e Sogama era unha celulósica. Abraiante. Descoñecemos, iso si, se José Soares de Pina lles meteu un calote monumental ou se obtivo contraprestacións dalgunha caste, por canto o memorando de entendemento asinado o 1 de outubro de 2012 polo daquela conselleiro de Economía, Francisco Conde, con Altri segue baixo chave.

Parece lóxico e lícito que o pobo galego esixa transparencia ao presidente Rueda para coñecer o contido dese pacto secreto. Poida que tiremos a conclusión conxunta de que esa práctica, cada vez máis común no Goberno da Xunta, de impulsar a colaboración público-privada para xestionar o territorio —e en moitas ocasións especular con el— requira urxentemente de límites lexislativos claros.

Segunda. Altri ten que recuar e anunciar publicamente que retira o seu proxecto, por máis que considere que os atrancos que atoparon son de carácter político. Ben sabemos que en realidade refírense a atrancos de carácter partidario, o que non deixa de ser un desprezo á efectividade da mobilización cidadá. É obvio que as dificultades atopadas por Altri/Greenalia foron inducidas de xeito máis que lexítimo por un poderoso actor político que reaxiu para defender a súa natureza e a súa biodiversidade: a sociedade civil organizada.

O comportamento do dúo Altri-Greenalia neste asunto foi absolutamente censurábel, de primeiras coa cidadanía da Ulloa e despois con Galicia toda, e xerou un conflito social que fala moi mal da responsabilidade corporativa de ámbalas dúas empresas. Publicar, nos principais xornais do país, propaganda da planta de celulosa a toda páxina despois de cada manifestación, non é información, senón provocación e desdeño pola soberanía popular, base de calquera sistema democrático que se preze. Hai límites. Admitir que o modelo proposto non foi aceptado polo pobo e retirarse dignamente é o mellor que poden facer para non sufrir máis custes, xa sexan monetarios ou reputacionais.

Terceira. O asunto non está totalmente pechado e de seguro hai quen pode caer na tentación de gardar o proxecto nun caixón até atopar un contexto político-partidario máis favorábel. Non sería nin xusto nin honesto, e de ser así atopará a mesma resposta cidadá. Namentres, non está mal celebrar con cautela e lembrar o que nos dicía o venres Eva Saldaña, directora executiva de Greenpeace: “A derrota de Altri é o triunfo dunha sociedade que se recoñece como parte da terra e négase a ser cómplice da súa destrución (…) demostra que a mobilización cidadá é o maior escudo fronte á irresponsabilidade empresarial e a complicidade das administracións. Hoxe celebramos que a biodiversidade deféndese coa firmeza da xente: Altri NON!”