Opinión
Para lermos de moi preto

Traiamos ás mentes esa literatura que non se acomoda de todo aos modos de lectura acelerados nin ás expectativas de consumo inmediato. Lonxe de ser hermética ou experimental, adéntrase con asombrosa habilidade en zonas da experiencia pouco transitadas sen pretender resultar exemplar para quen a le. Falamos dunha literatura que avanza pola intensidade das percepcións dos personaxes e que constrúe o seu sentido a partir de impresións sutís, máis ca na consabida progresión da trama.

Pensemos en propostas literarias das que unha lectora sae distinta, marcada. Flannery O’Connor, Fleur Jaeggy ou Denis Johnson. No caso de Díez Carpintero, os lectores sairán marcados, entroutras causas, polo seu particular achegamento ás relacións de poder que atravesan o íntimo e o familiar. Trátase de relacións que non necesariamente se resolven de maneira favorable nin pretenden ditar unha aprendizaxe. O autor fainos mirar de preto e provoca o noso abraio. A partir dese intre, farase moi difícil deixar de ler.

Nesa tradición inscríbese a obra de Daniel Díez Carpintero, que tras dous fascinantes libros de relatos en que xa nos introducía con voz propia no seu particular mundo (El mosquito de Nueva York e Nunca se sacia el ojo de ver) e unha gorentosa novela (Estatura), publica agora El riguroso paraguas, tamén na editorial Sloper.

Os sete relatos lénse con degoiro, guiados por unha prosa precisa e envolvente, en ocasións vertixinosa, capaz de azorrar o lector cara a escenas de enorme potencia sensorial. A lectura mantense atenta a aquilo que foxe da ollada ordinaria e común: corpos doentes ou cansos, desexos mal encaixados, dependencias silenciosas, relacións atravesadas por unha violencia xorda e cotiá, sinistra.

O conxunto está narrado por unha voz que observa e experimenta sen xulgar. Ademais, unha sorte de unidade tonal entre os relatos, que semellan querer levarnos aos anos 80 e 90 do século XX, reforza a sensación de estarmos perante un territorio distinto: o mundo de Díez Carpintero. Esa coherencia fai que El riguroso paraguas funcione coma un proxecto unitario do que tamén fan parte as súas obras anteriores, igualmente recomendables.

No relato “Pulmón artificial”, o desgaxo do corpo convértese nunha experiencia perceptiva compartida, doméstica, cando o narrador afirma: “Es el ruido que emite su persona. El ruido de papá”. É a constatación dunha presenza que ocupa o espazo e transfórmao, lonxe da dramatización. Algo similar ocorre en “Bote de renacuajos”, onde a atmosfera de atención axexante transmite un fondo desacougo que é, ao mesmo tempo, moi recoñecible: “Papá decidió que nos quedáramos en una pradera descolorida a cincuenta metros de una charca rodeada de juncos. Chicharras histéricas. Cielo blanco. Papá se tumbó en la hierba. Jamás se relajaba. Incluso bajo el sol y con los ojos cerrados parecía estar vigilándonos”.

Con todo, neses escenarios xeralmente escuros e apegadizos, fíltrase unha forma de tenrura inesperada, un brillo poderoso e tamén avelaíño, que emerxe precisamente do que foi magoado. En “Iris y yo”, esa beleza desprazada formúlase de maneira explícita: “Como si detrás de la Iris retraída que todos conocíamos hubiese otra, una Iris carente de cualquier límite que estuviese brotando y que se intuyese ya —igual que se intuye en los bebés una deficiencia o una deformidad futura— y que le infundiese una confianza anómala en la atracción que ejercía sobre los seres raros o secundarios como yo”. Esa mesma capacidade de análise concentrada recoñécese tamén nos textos breves que o autor comparte no seu perfil de Instagram, Pisalibros, unha prolongación natural da súa escritura onde ensaia fragmentos que condensan o seu estilo directo e a súa sensibilidade.

El riguroso paraguas inscríbese nunha tradición que privilexia a construción dos personaxes no seu elemento —permitíndolles gozar dos seus síntomas—, a precisión no estilo, o dominio lingüístico e a orixinalidade da ollada. A tradición da literatura que non aspira a nos acougar nin a nos sandar, senón a ampliar a nosa conciencia para nos axudar a elaborar unha posición propia sobre o mundo. Todo son boas razóns, as mellores razóns, para ler a Díez Carpintero.