Economía social y solidaria
Salarios axustados, liderado feminino e consumo responsable: o retrato da economía social galega

A economía social e solidaria en Galiza presenta un perfil cada vez máis definido: menor desigualdade salarial, liderado feminino e un forte compromiso co consumo responsable e as finanzas éticas. Así o reflicten os resultados de a última auditoría social presentada por REAS Galiza, a rede que agrupa entidades comprometidas cun modelo económico máis xusto, democrático e sostible e da que tamén forma parte El Salto.

A organización, que actualmente reúne 35 entidades socias, deu a coñecer os datos correspondentes á campaña de auditoría social vinculada ao exercicio 2024. En total, 24 entidades da Economía Social e Solidaria (ESS) en Galiza participaron neste proceso voluntario de autoavaliación que permite medir o seu impacto social, ambiental e de gobernanza, ademais de analizar o grao de coherencia entre os seus valores e as súas prácticas.

A auditoría social é unha ferramenta clave dentro da ESS porque permite ás organizacións revisar de forma sistemática a súa actividade a partir de seis principios fundamentais: a equidade, o traballo digno, a cooperación, a sostibilidade ecolóxica, o compromiso co contorno e a distribución xusta da riqueza. Este proceso, baseado na transparencia e a mellora continua, busca reforzar a rendición de contas ante a sociedade e consolidar un modelo económico alternativo centrado nas persoas e o planeta.

Os datos mostran que as mulleres representan o 61% das persoas traballadoras e o 51,3% do voluntariado, ademais de ocupar o 72% dos postos de responsabilidade

Un dos aspectos máis destacados dos resultados é o papel das mulleres dentro destas organizacións. Os datos mostran que as mulleres representan o 61% das persoas traballadoras e o 51,3% do voluntariado, ademais de ocupar o 72% dos postos de responsabilidade nas entidades auditadas. Este liderado feminino acompáñase de políticas internas orientadas á igualdade e a conciliación. De feito, o 82% das entidades conta con medidas de conciliación máis amplas que as establecidas pola lexislación, mentres que o 100% utiliza linguaxe inclusiva ou non sexista na súa comunicación interna e externa.

A análise tamén pon de relevo un modelo económico con menor desigualdade interna que o habitual noutros ámbitos empresariais. A diferenza salarial entre a persoa que máis cobra e a que menos sitúase en 1,23, o que significa que o salario máis alto supera en apenas un 23% ao máis baixo dentro das organizacións analizadas. A isto súmase o compromiso coa redistribución da riqueza: de media, as entidades destinan un 14% dos seus beneficios a causas sociais e solidarias, reforzando o seu vínculo co territorio e con proxectos de transformación social.

No ámbito ambiental e de consumo, os resultados tamén evidencian unha aposta clara por prácticas responsables. O 100% das entidades participantes aplica criterios de consumo responsable na adquisición de bens e servizos, mentres que o 96% traballa con finanzas éticas, priorizando entidades financeiras aliñadas con valores sociais e ambientais.

A transición cara a modelos enerxéticos máis sostibles tamén está en marcha, aínda que con marxe de mellora. Actualmente, o 32% das organizacións auditadas utiliza enerxía procedente ao 100% de fontes renovables, un dato que mostra avances no sector, aínda que aínda lonxe dunha adopción xeneralizada.

Como novidade nesta edición, as entidades participantes recibiron o selo de auditoría social, un distintivo que recoñece publicamente o esforzo realizado para avaliar o seu impacto e reforzar o seu compromiso cun modelo económico aliñado cos principios da Economía Social e Solidaria e cos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible.

A presentación destes resultados coincide ademais co lanzamento do proxecto “Recoñece a ESS, Avanzando na axenda 2030 a través da auditoría social”, unha iniciativa impulsada por REAS Galiza con financiamento do Ministerio de Dereitos Sociais, Consumo e Axenda 2030. O obxectivo é reforzar o recoñecemento da Economía Social e Solidaria como un actor relevante na transición cara a un modelo económico máis sostible e inclusivo.

Dentro deste proxecto, a rede puxo en marcha tamén unha nova web dedicada a recompilar información sobre a auditoría social e o impacto da ESS en Galiza. O portal servirá como espazo de divulgación e transparencia, incorporando progresivamente resultados, materiais e recursos relacionados coa actividade do sector.

Os datos da auditoría social confirman, segundo destacan desde a organización, que a economía social e solidaria galega constitúe xa unha realidade consolidada. Un modelo que aposta por reducir as desigualdades, fortalecer o tecido comunitario e promover prácticas económicas responsables que sitúan o benestar colectivo e a sostibilidade no centro da actividade económica.