Lugo
O PP aproveita o falecemento de tres edís socialistas e unha tránsfuga para facerse coa alcaldía de Lugo

O pleno do Concello de Lugo celebra esta quinta feira unha moción de censura inédita na súa historia desde a restauración da democracia. O PP, co respaldo da concelleira María Reigosa —quen deixou o PSOE tras facerse coa acta dun dos seus compañeiros falecido e actualmente figura como non adscrita—, suma as 13 sinaturas necesarias para desaloxar o goberno socialista e colocar a Elena Candia á fronte da institución. De prosperar, como todo apunta, porá fin a 27 anos de mandatos consecutivos do PSOE na capital da provincia.

Candia, avogada orixinaria de Mondoñedo, rexistrou a iniciativa o pasado 22 de abril tras asegurarse o voto de Reigosa, quen esta mércores volveu confirmar que apoiará a moción argumentando que confía no proxecto que lidera a popular. O prezo político para Candia non é menor: a súa eventual elección como alcaldesa levará aparellada a renuncia automática ao seu posto como vicepresidenta primeira do Parlamento de Galiza, cargo que tamén compaxina coa presidencia do PP provincial.

A décimo cuarta do mandato, a primeira nunha gran cidade en máis de tres décadas

Máis alá do que supón para Lugo, que pasará a ter un goberno de dereitas, a moción ten unha dimensión de país notable. Será a número 14 desde que os galegos elixiron representantes locais en 2023, pero a primeira que prospera nunha das sete grandes cidades da comunidade desde 1991, cando o PSOE e Esquerda Unida desaloxaron ao PP da alcaldía de Ferrol.

Este fenómeno acelerouse tras unha resolución do Tribunal Constitucional ditada en xuño de 2025, que eliminou o precepto da lexislación electoral que impedía as mocións de censura sustentadas no voto de concelleiros tránsfugas. Desde entón, municipios como Ribeira, Viveiro, Forcarei, Noia ou Fisterra, entre outros, cambiaron de alcalde por esta vía.

O principal beneficiado foi o PP, que acumula oito novas alcaldías conquistadas mediante este mecanismo no actual mandato —nove sumando Lugo—, fronte ás dúas que logrou o PSOE en Noia e Viana do Bolo.

Un precedente moi afastado nas cidades galegas

A rareza do que ocorrerá en Lugo esta quinta feira enténdese mellor con perspectiva histórica. Nas grandes urbes de Galiza, as mocións de censura exitosas cóntanse cos dedos dunha man e todas quedaron no pasado século.

Ferrol foi escenario de dúas: a primeira en 1989, cando unha alianza do PSOE con Esquerda Unida, un edil do CDS e un concelleiro tránsfuga do PP apartou ao alcalde popular e encumbrou a Manuel Couce Pereiro; e a segunda en 1991, cando unha coalición similar revalidou ese cambio desaloxando a Mario Villamil.

En Ourense, a única moción que saíu adiante data de 1990. PP e CDS impulsaron unha iniciativa contra o socialista Manuel Veiga Pombo que levou á alcaldía ao independente José Luis Mondelo. E en Santiago de Compostela, Alianza Popular logrou a maioría suficiente para desbancar ao socialista Xerardo Estévez do Pazo de Raxoi e colocar no seu lugar a Ernesto Viéitez.

Un mandato sen precedentes

A cidade superará con este pleno un fito difícil de imaxinar hai apenas dous anos: catro alcaldes distintos nun só mandato municipal. Lara Méndez inaugurou o actual ciclo en 2023 tras renovar en dúas ocasións anteriores, pero abandonou a alcaldía en menos dun ano para incorporarse ás listas do PSdeG ao Parlamento galego. Tomou o relevo Paula Alvarellos, que faleceu de forma repentina tras sufrir un infarto, deixando o bastón de mando en mans de Miguel Fernández desde marzo de 2025. Candia sería a cuarta.

O retorno do PP á alcaldía supón romper unha hexemonía socialista que arrinca en 1999, cando José López Orozco arrebatou a praza ao popular Joaquín García Díez nunha axustada vitoria electoral en coalición co BNG.

O papel de Reigosa

A traxectoria de María Reigosa na corporación estivo marcada desde o principio pola fricción co seu propio grupo. Chegou ao Concello tras a morte do concelleiro socialista Pablo Permuy, asumiu responsabilidades na área de Medio Rural e abandonounas meses despois alegando incompatibilidade co seu posto como funcionaria en Costas. As disputas internas foron acumulándose ata que, nun pleno, votou a favor de varias propostas do PP contraviñendo a disciplina de partido. Pouco despois abandonou o PSOE, pasou á condición de non adscrita e, aínda que apoiou a aprobación dos últimos orzamentos municipais, foi aliñándose progresivamente cos populares na maioría das votacións, alimentando os rumores sobre unha posible moción que finalmente se materializou.

A decisión xerou unha forte contestación política. PSOE e BNG lanzaron críticas contundentes contra a iniciativa, e a cidade viviu varias protestas cidadás, con outra convocada para esta mesma quinta feira. No último pleno ordinario, a tensión foi tan palpable que a propia Reigosa anunciou que presentaría unha denuncia polos insultos recibidos.