Minería
Ecoloxistas en Acción denuncia á empresa responsable das balsas da mina de Monte Neme que provocaron a vertedura

A organización ambientalista Ecoloxistas en Acción rexistrou o luns pasado, día 2 de febreiro, unha denuncia penal ante os xulgados de Carballo. O motivo: posibles delitos ecolóxicos vinculados ao colapso dunha balsa de lodos mineiros en Monte Neme, entre Malpica e Carballo, que tivo lugar o 31 de xaneiro. A acusación alcanza tanto a cargos da Administración autonómica como ás compañías que conforman a UTE MONTENEME, responsables dos labores de recuperación da antiga mina. Entre os sinalados figuran a titular da Consellaría de Economía e Industria, María Jesús Lorenzana, o responsable de Planificación Enerxética e Minas e un técnico especializado do departamento provincial da Coruña.

O incidente, que evoca o desastre ecolóxico de hai doce anos, ocorreu nunha das balsas meridionais da explotación. Como resultado, un importante caudal de auga contaminada con elementos tóxicos foi liberado de forma descontrolada, fluíndo polos regos de Tuixe e dos Riás ata alcanzar a Praia dos Riás, zona integrada na ZEPA Costa da Morte da Rede Natura 2000. O desprendemento causou estragos ecolóxicos observables ao longo de toda a ruta e obrigou a pechar temporalmente o camiño entre Leiloio e Aviño.

A entidade ecoloxista rexeita as explicacións oficiais que atribúen o suceso a un accidente imprevisible provocado polas precipitacións ou por unha mina “ignota”. Conforme á documentación presentada, a galería que facilitou o esvaecemento da balsa estaba debidamente rexistrada polo menos desde 1998 en arquivos oficiais da propia Xunta.

Para a organización, o colapso deriva directamente das intervencións de restauración promovidas pola Administración galega, que comezaron en decembro de 2025. Durante estas actuacións executáronse significativos desprazamentos de terra que empuxaron as augas poluídas cara unha balsa sen a solidez necesaria. Unha porción importante destes líquidos debería ter pasado por un tratamento de depuración, un proceso que representa máis da metade do investimento do proxecto, sufragado con recursos europeos Next Generation.

Pola súa banda, o presidente da Xunta, Alfonso Rueda, sinalou este luns tras o Consello que descarta calquera tipo de contaminación pola vertedura.

Porén, a denuncia salienta tamén a incoherencia entre as comprobacións oficiais recentes, que desestiman a contaminación poucas horas logo do episodio, e as efectuadas tras o accidente de 2014, cando Augas de Galicia certificou a perigosidade das substancias vertidas desde a mesma instalación. Aquel incidente anterior liberou máis de 24.000 metros cúbicos de auga contaminada, xerando perdas económicas de centos de millares de euros e prexudicando seriamente as parroquias de Aviño e Razo da Costa.

Segundo Ecoloxistas en Acción, o acontecido a finais de xaneiro non representa un caso puntual, senón o resultado de décadas de desatención, supervisión deficiente e actuacións administrativas cuestionables, malia que o risco das balsas de Monte Neme está recollido en numerosos rexistros oficiais desde finais do século pasado.

A entidade insta ao xulgado a iniciar as investigacións pertinentes, a realizar análises independentes das augas e sedimentos, e a solicitar toda a documentación administrativa e técnica relacionada coa mina, as obras e as licenzas de vertido.

Ecoloxistas en Acción tamén anuncia a súa vontade de actuar como acusación popular no proceso xudicial e esixe que se asuman responsabilidades tanto políticas como penais, co fin de impedir que episodios similares de contaminación grave en zonas protexidas se reproduzan sen consecuencias.