Partidos políticos
En Marea, que onda?

Que hai detrás dos resultados do plenario de En Marea do mes de xullo? Luis Villares saíu referendado como líder do partido cunha escasa marxe fronte as teses da crítica. Podería parecer que as ausencias dos alcaldes de Coruña e Compostela buscan deslexitimar o proceso constituínte de En Marea e non recoñecer o seu liderado

En Marea 2017
Ambiente do plenario de En Marea en xullo de 2017
2 sep 2017 09:50

Alternativa Galega de Esquerdas é o referente indiscutible cando falamos da orixe de En Marea, mais a súa xénese ten fonda raigame nun complexo proceso de sinerxias e alianzas que comeza en 2005 co pacto entre PSdeG-PSOE e o Bloque Nacionalista Galego. Naquela altura o Bloque recollía as papeletas do electorado nacionalista, mais tamén resultaba ser a opción maioritaria de voto de esquerdas. O pacto botou ao PP de Manuel Fraga do poder, pero supuxo o comezo dun ciclo de crítica que motivou a perda de confianza de parte do electorado do Bloque. En 2009, e antes de rematar a lexislatura, a dereita recupera o Parlamento de Galicia da man de Alberto Núñez Feijóo. Na décimo terceira Asemblea Nacional do BNG en 2012 ten lugar a escisión de Máis Galiza e Encontro Irmandiño. Da unión de Encontro Irmandiño con outras forzas políticas abrocha Anova, que finalmente concorre ás eleccións autonómicas dese ano xunto con Esquerda Unida, Equo Galicia e EcoGaleguistas. Nace Alternativa Galega de Esquerdas.

AGE acada nove representantes, mais a maioría absoluta do PP marca os tempos parlamentarios. Os movementos derivados do 15M continúan enchendo as prazas do país, do conxunto do estado e do globo. Non é posible comprender esta parte da historia política galega sen facer mención ao movemento social que politizou milleiros de persoas e que colocou o PSOE na saca dos partidos do réxime. A rúa esixe cambios, son tempos de manifestacións e folgas xerais. As dúas forzas principais de AGE culminan a lexislatura distanciadas: das nove persoas representantes, dúas rematan no grupo mixto. A pesares disto, AGE semella estar chamada desde todos os espazos a liderar os procesos posteriores.

As eleccións xerais

Podemos irrompe na escena política acadando 1,2 millóns de votos nas europeas de 2014. Nas eleccións municipais de 2015 os partidos que conformaban AGE e máis o novísimo partido estatal súmanse aos espazos municipalistas propios de cada localidade. O resultado nas urnas confirma que a aposta pode funcionar: os alcaldes das tres cidades da provincia da Coruña propoñen un proxecto de cambio político, e partidos e bases traballan nunha organización á altura do seguinte asalto institucional, as eleccións xerais. Chegamos a En Marea.

A urxencia electoral manda; hai que artellar un suxeito político galego capaz de acadar un bo resultado no Congreso, tendo como reto principal as eleccións galegas de 2016. Houbo tentativas de introducir fórmulas como as primarias. Victoria Esteban, actual vicevoceira de En Marea, afirma que nese proceso “as decisións eran tomadas polas cúpulas dos tres partidos” —referíndose a Podemos, Anova e EU— e que a negociación buscaba crear un ‘equilibrio’ entre as forzas das tres candidaturas presentadas, o que derivou en tensións entre as distintas partes. Se ben existía a vontade de superar a fórmula de coalición de AGE, para a deputada Paula Quinteiro reeditar ese modelo supuxo “repetir o mesmo erro”, concluíndo que “xa naquel tempo podía terse tomado outro rumbo”.

Os resultados das eleccións xerais de decembro de 2015 foron seis deputadas e deputados e dúas senadoras e senadores. O debate sobre a gobernabilidade irrompe con forza no Estado, na coalición e nas súas bases. Non acadan grupo propio e o malestar xorde en sectores nacionalistas, mais non só. Estes dous debates medran nas xuntanzas, nas asembleas e tamén na prensa. Repítense as eleccións e os resultados empeoran levemente. Renuncian directamente ao grupo propio e á integración no grupo mixto, facendo parte do grupo parlamentario de Unidos Podemos. A xente dos partidos, das alcaldías e as propias deputadas e deputados defenden a autonomía das representantes. Para Paula Quinteiro “actúase como grupo propio aínda que non se teña”, se ben esta crítica é derivada do modelo de coalición co que “todo pasa a ser moi complexo”. Aínda que todo o mundo acepta que a formula de acumulación de forzas entre partidos está na base da hipótese, o debate sobre a dependencia con respecto a UP colle importancia. Tamén a necesidade de ampliar a participación dos axentes sociais, construír as mareas locais e romper coas estruturas clásicas de partido. E todo iso coas eleccións galegas a dous pasos, coma quen di.

Tres procesos de confluencia

De novo o gran debate. Xuntas podemos botar ao PP. E iso de xuntas que ven sendo? Abrollan tres procesos dentro da esquerda galega para abordar esta cuestión. Por unha banda o ‘Encontro cidadán por unha marea galega’, onde conflúen sectores dun amplo abano de partidos. Por outra, ‘Iniciativa pola unión’, que derivará en ‘Nós Candidatura Galega’, unha candidatura independente de En Marea onde está integrado o BNG. E por último as ‘Mareas en Común’, onde as iniciativas municipalistas e máis sectores dos partidos que as compoñen buscan artellar un espazo similar ao concretado no plano local onde prime o discurso social.

Salientan os desencontros entre as diferentes propostas. O Encontro cidadán e as Mareas en Común evidéncianos publicamente. Medra o balbordo en prensa e redes sociais e o Manifesto dos tres alcaldes patrocina unha vía de escape chamando a un proceso constituínte. A forza mediática dos tres rexedores funciona e poñen lugar, data e hora. O 30 de xullo de 2016 ten lugar a Asemblea constituínte de EM en Vigo.

o candidato perfecto
O consenso foi unánime na figura de Luis Villares, ata o momento maxistrado do TSXG. En Marea atopou o seu unicornio branco: unha persoa independente con militancia previa escasa, aceptado polas distintas sensibilidades e cunha traxectoria laboral que serve de gancho para atraer a un electorado máis conservador.

O calendario electoral aprema. Un dos puntos fortes desta asemblea será a conformación dun partido instrumental baseado na adscrición individual. Acordan os documentos organizativos e elixen ás presas unha coordinadora provisional que dirixa o proceso de primarias para as eleccións galegas, motivo de conflito unhas semanas despois. Asemade facía falta un candidato que plantase cara a Feijóo con capacidade para chegar a un amplo electorado. O consenso foi unánime na figura de Luis Villares, ata o momento maxistrado do TSXG. En Marea atopou o seu unicornio branco: unha persoa independente con militancia previa escasa, aceptado polas distintas sensibilidades e cunha traxectoria laboral que serve de gancho para atraer a un electorado máis conservador. Villares acadou o 86% de respaldo nas primarias e a candidatura á presidencia da Xunta de Galicia.

En troques, o proceso para conformar as listas resultou menos doado: todas as partes apoiaban a adscrición individual que demandaba o sector municipalista, mais o das listas abertas non estaba tan claro. O proceso e a validez da adscrición individual acaban sendo seriamente cuestionadas coa entrada tardía de Podemos Galicia no proceso —lembremos o famoso chío de Pablo Iglesias— e os partidos acadan unha representación tan ampla que os municipalismos quedan ‘infrarrepresentados’.

Dicían adscrición individual pero non foi así, os partidos sacaron toda a artillería

Podemos chama a votar ás súas bases e arrasa nas listas. Para Rocío Fraga, de Mareas en Común, as características do proceso “impedían ter esa idea de listas abertas e de adscrición individual”. A concelleira lembra que xa quedara demostrado na elección para o Consello das Mareas “dicían adscrición individual pero non foi así, os partidos sacaron toda a artillería”. Victoria Esteban, integrada daquela na coordinadora provisional que dirixía o proceso, apunta que foron tempos moi marcados polos procesos electorais e fala de “pouca marxe de tempo”.

As eleccións autonómicas

A campaña electoral non estivo exenta de polémicas internas, filtracións á prensa incluídas. Maioría absoluta do PP e o ‘sorpasso’ xustiño ao PSdeG-PSOE é o balance das eleccións. Certa desilusión no electorado e un escenario novo para En Marea, primeira forza da oposición no Parlamento Galego con 14 deputadas e deputados de distintas sensibilidades. Paralelamente ao traballo parlamentario haberá que dotar ao partido dunha nova estrutura, repartir cargos, etc. Para a socióloga e analista Belén Fernández, os resultados son “moi negativos”, pois meses antes “as enquisas daban como perdedor a Feijóo”.

O voceiro electo asume un liderado que non gusta en moitos sectores do partido instrumental. Hai movemento de correntes mentres Villares constrúe o seu espazo e perfil, moderado de máis para os sectores autonomeados rupturistas da formación; de consenso e democratizador para os seus partidarios. Paula Quinteiro sinala que as diferencias comezan coa aposta por unha organización “máis clásica”, unha moderación do discurso e o abandono da “idea dunha organización rupturista”. Desde Anova, Oriana Méndez considera que a nivel orgánico se está a producir “unha involución cara unha fórmula de partido nacionalista clásico que xa estaba superada” e que non consideran axeitado para acadar o obxectivo de transformación co que nacera a formación. Neste sentido, Paula Vázquez Verao, de Cerna —sector próximo a Villares— fala de “diferencias” que non enchen por completo a todos os sectores, pero afirma que “o espazo estase consolidando”. A deputada defende que o proceso “busca configurar un espazo con contrapoderes internos que faga que non se burocraticen as dinámicas e os desexos de cambio social”.

Toca elixir coordinadora definitiva e o que deron en chamar Consello das Mareas no plenario de decembro. Villares faise forte nunha asemblea á que asisten menos da metade das persoas inscritas e afasta da coordinadora do partido unha parte dos impulsores iniciais do proceso. Estes movementos ameazan con minguar aínda máis o espírito de nova política coa que nacera o partido. Pasan case sete meses ata o plenario do pasado 15 de xullo nos que a dúbida sobre a figura de Villares ensombrece o resto dos debates políticos. Os conflitos salariais dos cargos e as leas internas transcenden aos medios evidenciando erros de comunicación. A organización está indecisa sobre o liderado de Villares e sobre a visión de partido. O espazo crítico ‘Recuperar en Marea’, apoiado polas Mareas en Común, sectores de Podemos e membros de Anova como Beiras ou Oriana Méndez presenta un documento alternativo ao oficialista que defende a existencia dun debate ideolóxico positivo na organización e unha “alternativa política”, mais non se produce acordo e os dous documentos son directamente confrontados no Plenario.

As ausencias

As teses de Villares saen gañadoras novamente cunha modesta asistencia. Salientan as ausencias de EU e Podemos en conxunto, o que foi un “grave erro” para Rocío Fraga, de Mareas en Común, xa que co apoio destas forzas ao documento de ‘Recuperar en Marea’, o resultado tería sido distinto. A vicevoceira de En Marea, Victoria Esteban, asegura que houbo vontade de integración e participación desde a coordinadora pero fala de forzas que “dan directrices á súa militancia para que non participen do plenario”. Tampouco asisten os alcaldes de A Coruña e Santiago alegando razóns persoais pero evidenciando un distanciamento co momento actual de EM. Podería parecer que estas ausencias o que buscan é deslexitimar o proceso e non recoñecer o liderado de Villares, referendado como líder do partido pero con escasa marxe fronte as teses das críticas.

a onda que viña boa
Resulta difícil non ver unha loita entre correntes internas semellante a dos vellos modelos que se queren superar. Algúns partidos quixeron coller a onda que viña boa co municipalismo, en forma de pacto amable ente partidos e axentes sociais 

Lembremos as voces que nas rúas comezan a demandar outra forma de entender a política. Algúns partidos quixeron coller a onda que viña boa, primeiro co municipalismo en forma de pacto amable ente partidos e axentes sociais e logo coa creación dun partido que abre esa caixa de Pandora que é poñer as institucións ao servizo dos problemas da xente, coa dificultade engadida de ter que crear as ferramentas para facer isto posible.

Malia isto, o discurso das persoas coas que conversamos para esta reportaxe reflicte a vontade de manter viva a confluencia defendendo o seu potencial e apostando pola superación dos conflitos. A socióloga Belén Fernández aposta pola necesidade de crear un mínimo de consenso, xa que a escena de En Marea “non pode estar ocupada polas narrativas internas”. Victoria Esteban non dubida en afirmar que todas as partes teñen un “desexo colectivo maioritario de manter a confluencia”. Haberá que seguir con detemento como evoluciona esta vontade de xuntar os anacos esmigallados para chegar unidas ás autonómicas de 2020 cun proxecto transformador.

Tamén as voces críticas á actual dirección concordan en que o conflito é superable pasando por poñer como referencia os espazos municipalistas, aumentando a súa autonomía, e por ter unhas estruturas de partido máis horizontais e flexibles. Rocío Fraga invoca un xeito de facer as cousas “máis lento pero máis democrático”, e recoñece que “neste tempo fixémonos moitísimo dano en vez de coidarnos e coidar o proceso”. Para Oriana Méndez, “é fundamental feminizar En Marea e feminizalo todo”. 

Informar de un error
Es necesario tener cuenta y acceder a ella para poder hacer envíos. Regístrate. Entra na túa conta.

Relacionadas

PSOE
Polémica en Igualdad El señalamiento por los contratos a su pareja pone en jaque a la directora del Instituto de las Mujeres
La ministra de Igualdad pide explicaciones y Sumar una comparecencia en la Comisión de Igualdad de Isabel García tras la publicación de información sobre supuestos amaños de contratos. García se defiende en un comunicado.
Pensamiento
Guy Standing “La izquierda debe reinventarse o tendremos otro periodo fascista”
Con una mirada aguda sobre las relaciones laborales o los mecanismos de acumulación del neoliberalismo, Standing llama a propuestas radicales que ofrezcan a las personas un futuro mejor, frente a las fallidas fórmulas de la socialdemocracia.
Francia
Francia El Frente Popular se pone en manos de la movilización y el miedo a la ultraderecha
La coalición unitaria de las izquierdas confía en que una mayor participación, sobre todo de los jóvenes, contrarreste las tensiones internas y la demonización mediática en la campaña de las legislativas en Francia.
Política
Xosé Manuel Beiras “A esquerda estatal á esquerda do PSOE leva ano e medio dando un recital de apoio ao PP”
O histórico líder nacionalista analiza devagar os erros das coalicións coa esquerda federal e acredita en que o futuro da transformación social está fóra das institucións.
Migración
Migracións Burocracia para os 'refuxiados de segunda': sete rapaces malianos ante o bloqueo do Estado ao pedir asilo
Presos da guerra, chegan a un novo territorio en procura de mellores oportunidades, pero son presos de temporalidades e trámites administrativos, minguando o seu estado anímico e deixándolles estancados nun limbo temporal que os anula como cidadáns.
Derecho a la vivienda
Derecho a la vivienda García Page se escuda en los ayuntamientos del PP para no aplicar la Ley de Vivienda en Castilla-La Mancha
La regulación del precio del alquiler no está ni se la espera en las zonas tensionadas de Castilla-La Mancha. El presidente regional Emiliano García Page (PSOE) aduce que los ayuntamiento del PP y Vox no se lo han pedido.
Caso Carioca
Caso Carioca O caso Carioca a través dunha migrante explotada sexualmente: indemnización mínima e complot policial
O garda civil Armando aliábase con proxenetas e abusaba sexualmente de mulleres prostituídas facendo uso da súa capacidade para regularizar a súa situación.
Galicia
Xosé Manuel Beiras “La izquierda estatal a la izquierda del PSOE lleva año y medio dando un recital de apoyo al PP”
El histórico líder nacionalista analiza con calma los errores de las coaliciones con la izquierda federal y confía en que el futuro de la transformación social está fuera de las instituciones.
Palestina
Genocidio España tratará a 15 niños y niñas palestinas mientras quedan 10.000 pacientes que necesitan evacuación
El director general de la OMS agradece el gesto mientras pide evacuaciones médicas ampliadas, ya que solo 5.000 palestinos y palestinas han sido trasladados desde que comenzara la ofensiva israelí el pasado 7 de octubre.
O Salto medra contigo
O Salto medra contigo Eles por diñeiro, nós por un futuro mellor: subscríbete ao Salto
Sempre que unha multinacional ou un goberno intentaron cometer un atentado medioambiental no noso territorio estivemos alí para contalo. Puidemos facelo porque a nós sostennos a nosa comunidade, pero queremos chegar máis lonxe e por iso precisámoste.
Ocupación israelí
Ocupación israelí Palestina y el derecho a la resistencia: tácticas de la resistencia armada palestina
Los ataques del 7 de octubre supusieron un punto de inflexión en el retorno del debate sobre la lucha armada en Palestina, una vía no cerrada de resistencia frente a la ocupación israelí que tiene más de medio siglo de historia.

Últimas

Venezuela
Elecciones presidenciales Venezuela hacia el 28J: unas elecciones en las que por primera vez en una década cualquier cosa puede pasar
La oposición de derechas concurre sin exclusiones, vetos ni llamadas a la abstención con un candidato de consenso, Edmundo González, que podría arrebatar el poder a Nicolás Maduro.
Sphera
Sphera Cómo ser trans en Grecia: existir, resistir
Las historias de Ari, Kassiope y Paola muestran la situación de las personas trans en Grecia. Un reportaje de El Salto Vídeo para Sphera Network.
Más noticias
El Salto Radio
El Salto Radio Roses amb espines: visionàries
Amb Irene Polo i Aurora Bertrana tanquem la sèrie radiofònica sobre les pioneres del periodisme escrit en català.
Agrotóxicos
Consumo Un informe revela el cóctel de pesticidas que acompaña a las ensaladas envasadas
Solo cinco de 26 muestras están libres de tóxicos, según un estudio de Justicia Alimentaria. A pesar de que cada pesticida hallado no supera el límite legal, no se tiene en cuenta “el efecto cóctel y acumulativo” de los diferentes tóxicos.
Gobierno de coalición
Transfobia y contratos irregulares El silencio en el PSOE y la presión de los colectivos precipitan el cese de Isabel García
La directora del Instituto de las Mujeres fue elegida en noviembre de 2023 por la ministra de Igualdad, Ana Redondo. Su nombramiento lanzó un mensaje de cambio de rumbo en el Ministerio por los posicionamientos transexcluyentes de García.

Recomendadas

Arte político
Soledad Urzúa “Utilizar un desecho agrícola para crear obras de arte permite transmitir un mensaje de amor”
Llega a Madrid “Metáfora Vegetal”, una exposición de la artista chilena Soledad Urzúa. Sus obras, creadas armónicamente con colores de óleo y materiales desechados como hojas de maíz, despiertan los sentidos.
Ocupación israelí
Ocupación israelí El teatro de la libertad de Yenín: resistencia a través del arte
Una iniciativa de teatro social en medio de la ocupación y las incursiones armadas israelíes en Cisjordania.
Personas con discapacidad
Itxi Guerra Itxi Guerra, activista anticapacitista: “Lo 'diska' muestra dónde falla el capitalismo y cómo dinamitarlo”
En 'Ruptura y reparación de la máquina', esta referente del anticapacitismo argumenta la potencialidad política de la discapacidad y da pautas para convivir en un sistema discapacitante: “Las redes entre personas nos permiten vivir con la máquina rota”
Arte
Arte Miguel Ángel, Crisanto Domínguez y la blanquitud
En julio se llevará a cabo la Biena de Esculturas en la ciudad de Resistencia. Como acto previo a la bienal, el 6 de marzo pasado se emplazó una replica del David de Miguel Ángel donde debía estar situada una estatua de los pueblos originarios.