Autopistas
O PP impulsa unha plataforma para reclamar a fin da concesión da AP-9 que Aznar blindou até 2048

A mañá deste xoves, no Parador de Santiago, presentouse a Alianza do Noroeste AP-9 e AP-66, unha plataforma impulsada pola consultora de comunicación MundiNova que reúne ás patronais de Galiza, Asturias e Castela e León e aos representantes dos tres gobernos autonómicos. O obxectivo declarado é esixir ao Goberno español que cumpra co ditame da Comisión Europea e impulse a anulación das prórrogas das concesións de ambas autoestradas. Neste contexto, é necesario explicar as decisións que deron lugar a esas prórrogas e o procedemento polo que foron aprobadas.

A operación de Aznar

No ano 2000, o goberno do PP presidido por José María Aznar concedeu directamente á empresa Audasa unha ampliación de 25 anos da concesión da AP-9, estendéndoa até 2048, sen convocar ningún concurso público. A lexislación española vixente naquel momento esixía expresamente que calquera extensión dunha concesión se adxudicase mediante un proceso competitivo aberto. O goberno coñecía esa restrición. En vez de respectala, eliminouna.

Segundo documentou o xornal Público, tres anos despois da prórroga, en maio de 2003, o BOE publicou en sábado unha nova lei de concesións que, na súa disposición derrogatoria, suprimiu o artigo que obrigaba ao concurso aberto. Catro días máis tarde anunciouse a venda da empresa pública propietaria de Audasa a un consorcio liderado por Sacyr, construtora cuxo titular acabaría imputado pola Audiencia Nacional na trama Gürtel por financiación ilegal do PP.

A Comisión Europea, no marco do seu expediente de infracción relativo á concesión da AP-9, considerou que a prórroga outorgada no ano 2000 foi ilegal e constituía unha modificación substancial do contrato que debería terse sometido a procedementos de licitación acordes co dereito da Unión Europea. Mariano Rajoy herdou esa situación e non a corrixiu. 

Durante ese período, a Xunta de Galicia solicitou en diversas ocasións o traspaso da titularidade da autoestrada. O Goberno central, a través do Ministerio de Fomento dirixido por Ana Pastor, rexeitou esa posibilidade ao considerar que non se daban as condicións legais e competenciais para a transferencia da AP-9.

Mentres tanto, Audasa seguiu cobrando. A concesionaria rexistrou beneficios históricos en 2025, e as bonificacións e subvencións públicas cubriron case o 40% da súa facturación no primeiro semestre do ano. O custo de manter uns peaxes que a propia UE declarou ilegais recaeu, en boa parte, sobre as arcas públicas.

O pasado mes de maio, o BNG impulsou no Congreso un acordo con PSOE e Sumar para desbloquear a lei de transferencia da AP-9. O PP votou en contra na ponencia parlamentaria. O BNG acusouno de levar “unha década boicoteando a transferencia” e de non querer o traspaso “nin agora nin nunca”.

O deputado do BNG no Congreso, Néstor Rego, valorou con ironía a creación da nova plataforma e deu “a benvida a unha reclamación tan xusta”, ao tempo que lembrou que a súa formación leva “moito tempo nesta loita”. Sinalou que decisións adoptadas no pasado seguen a ter efectos sobre o actual sistema de peaxes, que considera condicionado por esas actuacións. Finalmente, reiterou o compromiso do BNG de continuar co seu labor político “até conseguir unha AP-9 galega e libre de peaxes”.

A Alianza do Noroeste presentouse hoxe coma unha plataforma “transversal, aberta e plural”. O que non explica é que as mesmas siglas que asinan a Declaración de Compostela foron as que, desde o goberno central, crearon a situación que hoxe denuncian e as que bloquearon, durante anos, calquera intento de resolución.