Contaminación
O Supremo confirma que a inacción da Xunta ante a contaminación gandeira vulnera dereitos fundamentais

O Tribunal Supremo inadmitiu os recursos de casación presentados pola Xunta de Galicia e a Confederación Hidrográfica Miño-Sil contra a sentenza histórica que o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSX) ditara en xullo de 2025 en relación coa contaminación do encoro de As Conchas e o río Limia. A resolución queda agora firme e de obrigado cumprimento.

A sentenza do TSX concluíra que a pasividade das autoridades autonómicas e estatais fronte á contaminación xerada por centos de explotacións porcinas e avícolas na comarca de A Limia supón unha vulneración directa dos dereitos fundamentais das persoas que alí viven. Entre eses dereitos figuran o dereito á vida e á integridade física, o dereito ao domicilio e á vida privada, o dereito á propiedade e o dereito á auga.

O encoro de As Conchas leva anos sufrindo os efectos da expansión da macrogandería intensiva na Baixa Limia. A concentración de nitratos e o proceso de eutrofización da auga acadaron niveis por riba dos umbrais fixados pola Organización Mundial da Saúde, situación que a propia providencia do Tribunal Supremo describe como un “risco certo para a vida e a integridade” que “perturba gravemente o domicilio e a vida privada” da poboación afectada.

Durante todo este tempo, tanto a Xunta de Galicia como a Confederación Hidrográfica Miño-Sil fixeron oídos xordos. Non só non adoptaron medidas efectivas para frear a contaminación, senón que cando a xustiza lles deu a razón ás veciñas e veciños, optaron por recorrer a sentenza. O Supremo acaba de pecharlle esa porta.

Un precedente con alcance máis aló de Galiza

Pablo Álvarez Veloso, presidente da asociación de veciños local e un dos demandantes no caso, lembra que a loita levou anos, pero que a resolución do Supremo ven confirmar que “as administracións deben velar polos dereitos humanos” e protexer un encoro que, ao seu xuízo, "debería ser patrimonio de toda a poboación galega”.

As organizacións que apoiaron xurídica e tecnicamente o caso —Amigas de la Tierra, ClientEarth e a Federación de Consumidores e Usuarios CECU— coinciden en sinalar que esta sentenza non é só unha vitoria local, senón un precedente de calado para todo o Estado.

Nieves Noval, líder do equipo de sistemas alimentarios de ClientEarth, é contundente: “A Xunta de Galicia e a Confederación Hidrográfica Miño-Sil deben inmediatamente proceder a executar a sentenza para que estos dereitos se traduzan por fin nunha vida digna para as comunidades afectadas.” 

A firmeza da sentenza implica que as autoridades competentes están agora legalmente obrigadas a tomar medidas efectivas para poñer fin á degradación do encoro e os seus arredores, e a restaurar os dereitos que foron vulnerados durante anos. O incumprimento desta obriga podería derivar en novas consecuencias xurídicas para a Xunta e para a Confederación.

Para Blanca Ruibal, coordinadora de Amigas de la Tierra, a resolución é “un fito histórico” no recoñecemento da vulneración de dereitos humanos provocada pola gandería industrial, e unha mensaxe inequívoca de que “a saúde e a natureza están por riba dos intereses duns poucos”. Ruibal confía en que a vitoria de As Conchas sirva de alento a outras comunidades que enfrontan situacións semellantes e que aínda non atoparon xustiza. “Imos seguir gañando batallas”, conclúe.