Energía
É a eólica mariña unha boa idea?

No debate político e social que se está a dar na Galiza arredor da enerxía eólica existen diverxencias segundo se pretenda instalar en terra ou diante das costas.
Aerogeneradores Alemania
Aeroxeradores no mar

Coordinador do Instituto Resiliencia

5 ene 2023 09:38

Nos últimos tempos veu medrando con forza a protesta social ante a “invasión” eólica que se espalla por todo o país impulsada polos fondos da UE e co camiño achandado polas administracións autonómica e central, coa última dunha serie de grandes mobilizacións nacionais neste mesmo mes de decembro. As zonas onde se pretenden instalar moitos dos proxectos de xeración eléctrica chamada “renovable” por medio de aeroxeradores, adoitan ter poboación máis ou menos preto, o cal é inevitable nun país cun modo de poboar o territorio tan esparexido coma o noso. Mais cando se anuncia que os proxectos se queren instalar no mar, a pouca distancia da nosa costa, a oposición parece xa non ser tan uniforme, se cadra porque a nosa xente non habita no mar, malia moita dela vivir directa ou indirectamente do mar.

O pasado mes de novembro, ante a proposta dunhas instalacións de eólica flotante fronte ás Illas Cíes, Manoel Santos, de Greenpeace, alegaba que “as enerxías renovables van substituír as fósiles si ou si”, que se precisa captar mediante “grandes instalacións porque co autoconsumo non chega” e que instalalas no mar, onde non afectasen a pesca artesá, libera “o noso territorio” (costa adentro, enténdese) destas instalacións. O sindicato CC.OO. tamén defende a eólica, tanto mariña coma terrestre, de maneira comprensible cando se lles están a prometer, grazas a ela, rebaixas da factura eléctrica e a creación de milleiros de postos de traballo. O seu responsable de estratexias enerxéticas en Galiza, Francisco Méndez, acusou o BNG (xunto coas organizacións “que lle fan servidume”, disque, como CIG e ADEGA) de “mentir e enganar” cando se opón ás instalacións no rural para captar voto nestas áreas, e de “poñer en perigo” a economía e o “desenvolvemento industrial” de Galiza, dicindo que os colectivos que se opoñen á eólica non teñen “argumentos sólidos”.

Ministerio, Xunta, Greenpeace, sindicatos e  partidos políticos coinciden en defender a eólica mariña flotante.

Así e todo, e aínda que se opón ás instalacións convencionais, o BNG defende a eólica mariña de tipo flotante, e dá como argumento que isto daría traballo ao sector naval, concretamente en Ferrol, en consonancia co goberno municipal do socialista Ángel Mato e mais coa postura do sindicato nacionalista CIG, de maneira se cadra incongruente coa participación deste na Coordinadora Eólicos Así Non, oposta oficialmente aos plans deste tipo de instalacións. Como se pode interpretar esta aparente contradición da formación liderada por Ana Pontón? En principio, aparecen dúas explicacións posibles. Unha sería que se a construción dos sistemas eólicos mariños se encarga á industria galega, daquela é aceptable, e se non, rexéitase; se este é o motivo, cabería deducir que a prioridade de BNG e CIG está na defensa da industria antes cá do sector primario (rural ou mariñeiro), cando os intereses duns resultan opostos aos outros. A outra explicación plausible é que se está apostando por fabricar aquí a eólica flotante, mais instalala fóra, noutras costas afastadas de Galiza. Se isto for así, o beneficio en termos de emprego e actividade económica quedaría no país, e non habería que padecer en carne propia os custos destrutivos da súa instalación, porque estes terían lugar noutro lugar.

Para Begoña de Bernardo, presidente de Véspera de Nada, este tipo de posicionamentos terían unha triple orixe: en primeiro lugar, o descoñecemento do que implican estes sistemas modernos de captación de enerxía no mar; despois, o atractivo do “maná” dos fondos europeos destinados a financiar calquera cousa que poida encaixar coa “transición enerxética” ou a “descarbonización”; e finalmente, a ampla contestación social por parte de “decenas de asociacións opoñéndose” aos eólicos nos nosos montes. Estes factores parece que estarían levando algúns actores sociais a pensar nas instalacións mariñas como alternativa, pero sen un debate social realmente democrático, que en teoría debería impulsar o chamado Observatorio da Eólica Mariña, onde están excluídas as organizacións ecoloxistas e cidadás.

O BNG defende a eólica mariña flotante como sector industrial local ao tempo que pide a prohibición de eólica nas costas galegas.

 Porén, a eólica tanto terreste como mariña non semella unha aposta industrial sustentable nin que teña sentido como sistema para fornecernos dunha electricidade da que, xa na actualidade, produce de sobra o noso país, e o presente “tsunami” eólico (como o denomina o activista e consultor ambiental Xabier Vázquez Pumariño) só tería sentido para alimentar máis industriais electrointensivas (outra aposta unánime das tres forzas políticas presentes hoxe no Hórreo) e para converter Galiza nunha das chamadas “zonas de sacrificio”, orientada á produción de hidróxeno para exportar á industria do norte de Europa, que non é quen de captar suficiente enerxía nesta forma por si mesma para paliar a queda dos combustibles fósiles nos usos que precisan maior intensidade enerxética.

Xa en 2005 se comezaba a considerar a posibilidade de instalacións eólicas mariñas nas nosas costas, mais o daquela director do INEGA, o economista ecolóxico Xoán R. Doldán advertía que o bipartito —entón á fronte da Xunta— non o contemplaba porque presentaba “importantes dúbidas sobre as interferencias que pode producir noutras actividades como as pesqueiras ou sobre o medio ambiente” e aconsellaba: “hai moito que estudar antes de que se lle dea para adiante”, sinalando que “hai opcións menos complicadas e menos conflitivas”.

Desde entón seguiuse estudando, mais as desvantaxes que presentaba este tipo de tecnoloxía de xeración eléctrica hai case 20 anos non desapareceron. Se cadra o único que mudou foi a cantidade de actores actualmente interesados en recibir suculentos fondos europeos destinados, entroutras, á instalacións eólicas mariñas. O profesor Carlos de Castro, experto en transición enerxética do grupo de investigación GEEDS da Universidade de Valladolid, opina que investir en eólica mariña é “perder tempo, enerxía, materiais e diñeiro” cando se precisa máis noutros lados. Explica que a chamada eólica “flotante” en realidade precisa estar ancorada ao fondo mediante grandes cabos, que en zonas con pouca plataforma continental “resulta un disparate” e que para as augas pouco profundas, onde se está a ensaiar, xa está a clásica eólica offshore. Sinala tamén que son precisamente as empresas construtoras de plataformas petrolíferas as que teñen o know-how para instalar eólica flotante, e que só lles compensa se hai subvencións europeas para a “transición enerxética”, porque a densidade enerxética obtida con esta, para o custo que implica a súa instalación, non sae rendible, como si viña sendo o caso do petróleo, que ofrece 150 veces máis densidade enerxética obtida por metro cadrado de ocupación.

Os impactos da eólica mariña son en boa parte descoñecidos e a flotante, ademais, non é axeitada para a nosa costa.

Dado que Galiza conta cunha plataforma continental moi estreita (lonxe polo tanto de ser o “paraíso” da eólica flotante coma vende algunha prensa), é preciso irse lonxe da costa, o cal podería reducir o impacto sobre a paisaxe turistificable, e mais sobre o marisqueo e a pesca, pero dispararía aínda máis o custo enerxético, económico e material. Precisamente a estreitez da nosa plataforma continental foi esgrimida polo propio BNG a comezos de 2022 como unha das razóns para reclamar a prohibición da eólica mariña en Galiza, ao tempo que reclamaban estudar mellor os impactos e non extrapolar directamente os que pode ter noutras plataformas continentais moi diferentes, coma a do Mar do Norte. Segundo Olaia Ledo, responsable de Ecoloxía na executiva da formación nacionalista galega, “sabemos que a flotante ten menos impacto cá convencional, pero teno, e na nosa costa tería o suficiente impacto” como para reclamar esa prohibición. Tamén denuncia que “é un despropósito falar de instalar os parques antes de realizar un estudo de impacto no sector pesqueiro e no medio ambiente e sen ter un POEM”, isto é, un plan de ordenación dos espazos mariños.

Como é sabido, a eólica offshore vén recibindo unha forte contestación por parte do sector pesqueiro de baixura galego, que vé prexudicado o seu medio e modo de vida. A eólica flotante estase a presentar por algúns como menos lesiva, e dado que non se coñecen aínda tanto as súas implicacións e a súa relación custo/beneficio, líbrase polo de agora dun rexeitamente social e político tan nidio coma o que se enfronta á offshore. Porén, non deixa de sorprender que sectores que veñen facendo do mito de “Galiza, potencia enerxética“ un dos seus mantras máis consolidados, alegando que nos sobra enerxía, consideren agora preciso instalar máis sistemas de xeración (un só dos parques proxectados representaría o 30% do consumo eléctrico total galego).

Que sentido ten instalar máis xeración eléctrica coa eólica mariña se xa nos sobra electricidade?

Segundo o profesor De Castro, o custo en materiais é meirande na flotante ca na offshore convencional. Ademais, os cabos de ancoraxe esténdense tanto que poden implicar un risco para a navegación, ademais de obrigar a separar máis os aeroxeradores entre si, co cal hai que levar os cables que trasportan a electricidade xerada desde máis distancia e ampliar a superficie afectada (que é nalgún dos proxectos de centos de quilómetros cadrados). Afirma que esta tecnoloxía hai décadas que existe pero que ten “custos ambientais, económicos, materiais e enerxéticos” que se disparan e que mesmo se están comprobando como máis altos do que se pensaba a medida que se van instalando máis polas costas de todo o mundo.

O motivo de fondo polo que cómpre deter o “tsunami” eólico, sinálao o biólogo Pumariño, é que “a substitución das fósiles por electricidade é simplemente inviable”, e pon enriba da mesa a verdadeira cuestión, que non é eólica terreste vs. eólica mariña senón outra que atinxe aos fundamentos do sistema socioeconómico e cuestiona que esteamos a facer unha Transición Enerxética verdadeiramente democrática, como reclama unanimente o movemento ecoloxista: “É posible a redución da demanda? O que non é posible é seguir igual, ou mesmo pretender incrementala. Se o facemos de xeito planificado, consensuado, e atendendo aos máis altos estándares democráticos, iso chámase decrecemento. Se nos deixamos ir sen máis, chámase colapso, e a súa consecuencia é o ecofascismo.” Velaí o auténtico dilema que volve poñer sobre a mesa o debate da eólica: decrecemento democrático ou colapso ecofascista.

Sobre o blog
O Centro de Saberes para a Sustentabilidade (CSS) é un Regional Centre of Expertise on Education for Sustainable Development recoñecido oficialmente pola Universidade das Nacións Unidas. Ten como misión fundacional “informar, sensibilizar e implicar a comunidade educativa e a sociedade no seu conxunto na promoción da transformación social necesaria para o cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable a través de experiencias cos pés na terra que fomenten a conservación, a sustentabilidade, a protección ambiental e a resiliencia“. O goberno do CSS é horizontal e democrático a través dun Consello Reitor formado por representantes de todos os axentes participantes. Máis información: http://www.saberes.eu
Ver todas as entradas
Informar de un error
Es necesario tener cuenta y acceder a ella para poder hacer envíos. Regístrate. Entra na túa conta.

Relacionadas

Comisión Europea
Altri Veciños, ecoloxistas e científicos dan o salto a Bruxelas para frear a celulosa que ameaza o corazón de Galiza
As plataformas de afectadas e ambientalistas puideron reunirse con altos funcionarios da Comisión especializados en normativa ambiental apoiados pola eurodeputada do BNG Ana Miranda para seguir defendéndose dos intereses empresariais de Altri.
O Teleclube
O teleclube 'O Teleclube' presenta 'La Bête' e estrea novo formato no seu décimo episodio
Bertrand Bonello reflexiona sobre Intelixencia Artificial, que é ser humano e os sentimentos na súa última película “La Bête” ou “A Besta”.
A Catapulta
A Catapulta A Catapulta recibe o presidente da AELG, Cesáreo Sánchez
O poeta e presidente da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega conversa con Samuel L. París no episodio 12 do programa.
Sobre o blog
O Centro de Saberes para a Sustentabilidade (CSS) é un Regional Centre of Expertise on Education for Sustainable Development recoñecido oficialmente pola Universidade das Nacións Unidas. Ten como misión fundacional “informar, sensibilizar e implicar a comunidade educativa e a sociedade no seu conxunto na promoción da transformación social necesaria para o cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable a través de experiencias cos pés na terra que fomenten a conservación, a sustentabilidade, a protección ambiental e a resiliencia“. O goberno do CSS é horizontal e democrático a través dun Consello Reitor formado por representantes de todos os axentes participantes. Máis información: http://www.saberes.eu
Ver todas as entradas
Violencia policial
Violencia institucional Iridia consigue reabrir judicialmente el caso de una muerte por pistola taser policial
Es uno de los 56 casos en los que ha litigado la entidad de derechos humanos en 2023 y en los que hay un total de 156 agentes o funcionarios encausados.
Genocidio
Rumbo a Gaza La Flotilla de la Libertad se prepara para zarpar hacia Gaza
Un carguero con 5.500 toneladas de ayuda humanitaria y tres barcos más cargados con cientos de personas, entre ellas observadores de los derechos humanos, personal médico, periodistas y políticos —incluida Ada Colau—, integrarán la Flotilla.
Cárceles
Carabanchel Tele Prisión, memoria audiovisual de una cárcel
Además de varias películas que se han acercado a la cárcel de Carabanchel, Tele Prisión fue un canal de televisión interno en el que participaron numerosos reclusos y algunos educadores de esa prisión madrileña. Emitió de 1985 a 1987.
El Salto n.74
Revista 74 Cuando los algoritmos te explotan: no te pierdas el número de primavera de la revista de El Salto
De cómo los algoritmos y la IA gestionan el trabajo de cientos de millones de personas con ritmos y condiciones del siglo XIX, y de mucho más, hablamos en nuestro número de primavera. Ya disponible para socias y en los puntos de venta habituales.
Análisis
Desigualdad ¿Millennials Vs boomers? ¡No, es lucha de clases, amigo!
Aunque el discurso habitual enfrenta a los millennials con los baby boomers, este panorama general oculta la disparidad económica dentro de la generación de los millennials.
Culturas
Culturas La FILMIG reflexiona sobre hacia dónde se dirige la producción cultural migrante en el Estado español
La primera edición de la Feria Itinerante del Libro Migrante convoca a Vivi Alfonsín, Moha Gerehou, Dagmary Olívar y Silvia Ramírez para dialogar sobre la creación y participación en la cultura de las personas migrantes y racializadas.

Últimas

A Catapulta
A Catapulta A Catapulta recibe o presidente da AELG, Cesáreo Sánchez
O poeta e presidente da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega conversa con Samuel L. París no episodio 12 do programa.
Galicia
Altri Vecinos, ecologistas y científicos saltan a Bruselas para frenar la celulosa que amenaza el corazón de Galicia
Las plataformas de vecinas afectadas y ambientalistas han podido reunirse con altos funcionarios de la Comisión Europea especializados en normativa medioambiental aupados por la eurodiputada del BNG Ana Miranda para seguir defendiéndose de Altri.
Palestina
Palestina El terror de gestar, parir y maternar en una tierra devastada
La violencia reproductiva sacude más que nunca Gaza, donde las ONG están reportando un incremento alarmante del número de abortos espontáneos causados por el estrés extremo que atraviesan las madres durante la gestación.
Acoso escolar
Acoso escolar Obligan a ir a clase a una niña que denuncia acoso en un colegio concertado de Aranjuez
La Concejala de Educación ha emitido una carta que da una semana a la menor para acudir a clase, pese a contar con un diagnóstico de ansiedad y depresión.
País Vasco
Los audios del PNV El modus operandi del PNV en Mundaka: “Invita a tres personas, el resultado va a ser uno”
Hordago revela grabaciones exclusivas en las que el presidente de la Junta Municipal de la localidad de Busturialdea pide al entonces alcalde, Mikel Bilbao, que favorezca la contratación como asesor externo de un barón del partido.
Más noticias
País Vasco
País Vasco “En Osakidetza nos la van a dejar morir, vámonos a la privada”
Las listas de espera que reconoce el Departamento de Salud en respuesta parlamentaria no se corresponde con las citas que ofrece. Tampoco hay coincidencia con el dato público del número de médicos que compatibiliza la sanidad pública con la privada.
Greenwashing
Greenwashing Repsol, denunciada ante Competencia y Consumo por publicidad engañosa
Ecologistas en Acción, la Federación de Consumidores y Usuarios CECU y Greenpeace denuncian ante la CNMC y ante la Dirección General de Consumo que la petrolera realiza “declaraciones ambientales engañosas” en su comunicación pública.
El Salto Twitch
El Salto TV Los empresarios engordan la inflación y se comen tu salario
En el programa en directo de Economía Cabreada del 16 de abril analizamos los márgenes empresariales de récord, sus efectos sobre la inflación y los salarios con Natalia Arias de CCOO y Dani Yebra de Eldiario.es
Sanidad privada
Privatización Defensa adjudica a Quirón el servicio de vigilancia de la salud de su plantilla
Tras el escándalo, el principal cliente del novio de Ayuso gana el concurso para realizar exámenes de salud a la plantilla del Ministerio de Defensa, que hasta 2020 se realizaban en el Hospital público Gómez Ulla.

Recomendadas

Culturas
Xirou Xiao “Mi mirada artística es constructiva y, por tanto, tiene en la educación su aliada”
La compañía de performers Cangrejo Pro; la exposición ‘Zhōngguó. El País del Centro’ o la película de Arantxa Echevarría ‘Chinas’ son algunos de los proyectos en relación a la comunidad china en Madrid con la impronta de Xirou Xiao.
Violencia sexual
Clara Serra “Legislar el sexo con arreglo al deseo es la vía directa al punitivismo”
En ‘El sentido de consentir’, Clara Serra defiende que el concepto de consentimiento es precario y ambiguo. Pese a su utilidad jurídica para hacer leyes, argumenta, no puede convertirse en la receta mágica.
África
Hakim Adi, historiador “Hay mucha desinformación sobre el comunismo y su conexión con África y la diáspora”
El historiador Hakim Adi explora las conexiones entre el panafricanismo y el comunismo en una investigación que ha desarrollado en los últimos diez años y que requirió la consulta de archivos en Rusia, EE UU, Gran Bretaña y varios países de África.
Genocidio
Mkhaimar Abusada “Israel quiere quedarse en Gaza”
En esta conversación el doctor gazatí de Ciencias Políticas, Mkhaimar Abusada aborda la popularidad de Hamás en Gaza, las probabilidades de éxito israelí en la lucha por extinguir la insurgencia palestina o el futuro político del enclave.