Literatura
“Beti iruditu izan zaigu testuak gertu izanda gauza gehiago gertatzeko aukera dagoela”

Nerea Fillat Katakrak-eko kidea da eta Hordago-ren sortzaileetako bat. Bere iritzi zutabeak jasotzen dituen liburua argitaratu du, 'Adostasunik gabe. Burutazio deserosoak feminismo autonomotik'.
Nerea Fillat
Nerea Fillat Katakrak liburu dendan.

58. Durangoko Azokan
Abenduaren 6, 7 eta 8an Nerea Fillat egongo da Katakrakeko postuan (Landako Gunean, 13-14-15 Barrenkalen), eta Hordagoren postutik haratago (40 Goienkalen), hor ere bai bere liburua erosteko aukera izango duzue. Hordagoko nobedadeak aurtengo azokan hemen.
Nerea Fillat Katakrakeko kidea da; Hordago El Saltoren sortzailea ere bada, baita Fundación de los Comunes-eko kide ere. Lana eta militantzia uztartzen ditu bere egunerokoan, eta horren erakusle dira bere idatziak, zeinek, besteak beste, Euskal Herriko paradigma politikoan eztabaida eragitea duten helburu. 2017tik, etengabe aritu da Hordagon zutabegile, eta 58. Durangoko Azoka honetan bere testu hautatu batzuk jasotzen dituen liburua aurkeztu du.

Zure zutabe hautatu batzuk jasotzen dituen liburua aurkeztuko du Hordagok Durangoko Azokan: Adostasunik gabe. Burutazio deserosoak feminismo autonomotik. Izenburuak dioen bezala, eztabaida eta galdera deserosoek ezaugarritzen dituzte atal asko. Zer abiapuntutatik idazten duzu?
Egia esan, hor agertzen diren galdera eta hausnarketak nire momentu politikoen eztabaiden isla dira. Idatzi batzuetan, nik bizi eta sentitu izan ditudan momentuak daude, baina beste askotan nire kideekin hitz egin eta landutako hausnarketak ageri dira. Azken finean, beste jende batekin konpartitzen ditugun galderek aurrera egiteko aukera ematen digute. Izan ere, sentsazio orokorra da euskal politikaren munduan oso zaila dela eztabaida eragitea. Dena oso orekatua dago, mundu guztia bere tokian dago, eta ertzetako galderak oso gutxitan agertzen dira. Galdera horiek ez dira oso orokorrak, eta niri iruditzen zitzaidan auzi horiek toki bat eduki zezaketela zutabe batean. Asko, adibidez, unean uneko gaiak dira. Orain dela gutxi ere euskararen auziaren inguruko zutabe bat baino gehiago egin dut, niretzat oso kontu garrantzitsua delako. Gainera, uste dut euskalgintzaren zati handi batek erosotasunetik begiratzen diola aferari eta etorkizuna baldintzatuko duten akats politiko sakonak gertatzen ari direla. Honetan, nire ahotsa ez da bakarra, badaude hainbat ahots esaten dutenak euskalgintzatik egiten diren hainbat politika nahiko arrazista eta diskriminatzaileak direla.

Nerea Fillat libro portada

Euskara, feminismoa… ukiezinak diren gaiak direla dirudi.
Hordago ere horretarako pentsatu genuen. Proiektua sortu genuenean, eta nolabait Diagonalen oinordeko izan zenean, guk oso argi ikusten genuen Euskal Herriko beste toki batetik hitz egiten zuen hedabide bat izan behar zuela. Ez zuen izan behar tokiko hedabide huts bat, ez zuen izan behar euskaraz egiten zuen hedabide huts bat –nahiz eta hori ere baden–, eta argi genuen beste aliantza batzuk izan behar zituela bai gure lurraldearen barruan bai hortik kanpo ere. Nolabait, abiapuntua zera zen: gure ahotsen isla sortu nahi genuen, modu egonkor batean.

Nola heldu zinen kontrainformazioaren mundura?
Ni, nolabait, globalizazioaren aurkako politikaren paradigmarekin heldu nintzen komunikazioaren mundura. 2000. urtearen inguruan gauza asko zegoen jokoan, eta borroka gehienak galdu genituen. Internet zer izango zen erabakitzen ari zen urte horietan, eta kontrainformaziotik eta aktibismotik borroka handia egin zen Internet komunen esparru bat izan zedin; hau da, lur komunalen antzera, denona izango zen baliabide bat, nork bere nahiak asetzeko erabiliko zuena. Begirada sozial bat eskaini zezala nahi genuen, eta kriston porrota izan zen; gaur, Internet enpresen esparrua da, eta ez da inondik inora komunala, nahiz eta horretarako aukera hor izan genuen. Komunikazioaren mundura heldu nintzenean, mediaaktibismotik, hacktibismotik eta kontrainformaziotik, oso kontziente ginen horrek globalizazioaren aurkako borrokan izan zezakeen garrantziaz; esate batera, Nafarroaren kasuan, Euskal Jai gaztetxearen edo Itoizko urtegiaren inguruko gatazketan. Ildo horretan, Eguzki Bideoak sortu zen, hau da, kontrainformazio kolektibo bat, dokumentalen banaketa egiteko. Orduan ez zegoen Netflixik, eta horren bitartez sareratzen genituen edukiak, lizentzia askeekin eta modu zein estruktura sozialekin, eguneroko gatazketan eragin zezaten.

2000. urtearen inguruan gauza asko zegoen jokoan, eta borroka gehienak galdu genituen

Ze garrantzi dauka kazetaritza antagonista horrek?
Hain justu, globalizazioaren aurkako gatazka horretan —Nafarroan, Euskal Jaien eta Itoizen kasuan—, bagenekien komunikazioa garrantzitsua zela; areago, guk gatazka komunikatiboa irabazi genuen, edukiak Internetera igoz, modu kolektiboan lan eginez, gure bulegoekin eta gure irudiarekin. Orain, gatazka hori beste modu batean enfokatzen ari da. Komunikazio botereek oso modu agerian baldintzatzen dute politika: goi mailako politika eta eskuin muturreko baloreen hedapena adibide argiak dira. Hordago testuinguru horretan sortu zen, Diagonalen beste pauso bat izan zen; beste estruktura batekin eta beste nodo batzuekin, baina, muinean, helburua zen hainbat urtetan egindako lanarekin aurrera jarraitzea.

Literatura
Nobedadeak Durangoko Azokan jendarteaz, politikaz eta beste
Ekologia krisia, osasun mentala, klase zapalkuntza eta bestelako kezka dituzte hizpide, besteak beste, Durangoko Azokaren 58. edizioan aurkeztuko diren nobedadeek.

Katakraken proiektuan ere sorreratik zaude lanean, eta liburu dendak ere eragile politikoak direla adierazi duzu askotan. Zein da halako espazio baten garrantzia, eta nola eragiten du horrek hirian?
Horrek harreman zuzena dauka ekosistema politiko baten osasunarekin. Azkenean, politika erradikal edo eraldatzaile bat, edota eguneroko diskurtsoekin bat egiten ez duen politika bat, eguneroko militantziarekin sortzen da; irakurketarekin, eztabaidarekin eta lan intelektual kolektiboarekin. Hiru gauzak ezinbestekoak dira, baina beti iruditu izan zaigu testuak gertu ditugunean gauza gehiago gertatzeko aukera dagoela. Guk La Hormiga Atómica sortu genuenean, 2007an, oso kontziente ginen Iruñean urte grisak bizitzen ari ginela: 2004an Euskal Jai gaztetxea itxi zuten, eta espazio autonomoak oso kolokan zeuden. Bitartean, Madrilgo Traficantes de Sueños eta Bilboko Likiniano elkartearen ereduak genituen, eta susmoa genuen horrek dinamismo politikoa susta zezakeela.

Beraz, lana eta militantzia elkartzen dituzten proiektuak dira.
Bai. Guk bagenuen enpresa politikoaren hipotesia; hau da, guk beti defendatu izan dugu militantzia eta lana bateratzen dituzten proiektuen egitura. Nolabait, horrek azken hamarkadetan lanaren eta militantziaren artean egon den banaketa apurtzen du. Banaketaren eredu hori baliagarria izan da urte luzez, baina ez dugu uste horrek 2023ko ongizatearen erosotasunean funtziona dezakeenik. Ez dago gatazka politiko handirik, eta, oro har, gaur egun lana ez da lehenago zena, hau da, gatazka esparru bat, nolabait. Orduan, gure ustez, enpresa politikoaren hipotesia bateratze hori da, azken finean, egunerokotasuneko militantziari bide ematen diona. Hori bai, enpresa lan handia egin behar da horretarako, eta gure esparruek gatazka guztien aurrean ireki behar dituzte ateak. Gainera, liburuek horretarako boterea daukate: beti dira, nolabait, esperantza esparru. Galdera irekiak uzten dituzte beti. Horregatik daukagu liburu denda bat, horregatik argitaletxe bat, uste dugulako forma horrek oraindik zentzua daukala hiri batean.

Guk beti defendatu izan dugu militantzia eta lana bateratzen dituzten proiektuen egitura

Ze egoeratan daude liburu dendak egungo testuinguruan?
Liburuaren ekosistemak berezitasun asko ditu. Orain, adibidez, liburu asko argitaratzen dira; esaterako, Espainia titulu gehien argitaratzen dituen herrialdeen artean dago. Ekoizpen ikaragarria dago, abiadura izugarria dago argitaletxeetan, banatzaileen artean eta liburu dendetan. Hor dago gatazka. Alde batetik, ondorio ekologiko handiak dituen alorra delako: paper asko kontsumitzen da, azkenean gutxienekoa dena, eta, bereziki, kutxa pila garraiatzen dira. Orduan, nola dauden liburu dendak? Ba, tamaina batetik aurrera, horren guztiaren menpe hein handi batean. Bestetik, orain plataformetan kontsumitzen denaren menpe ere badaude. Irakurketaren etsairik nagusienak plataformetan dauden telesailak dira, jendeak, irakurri ordez, telesailak ikusten dituelako. Azkenik, eta euskal mundua krisi ikaragarri batean murgilduta dagoen honetan, euskal tituluen salmenta nabarmen jaitsi da azken bi urteetan. Gatazka handi horrek ere asko baldintzatzen gaitu. Finean, liburu dendak beti ari dira borrokan.

Nola egin aurre horri?
Horri aurre egiteko, ezinbestekoa da liburu onak edukitzea, liburu onak argitaratzea eta irakurtzea maite duten pertsonen babesa izatea.

Comercio
Gu bai amazonak!

Amazon da kontsumismo burugaberako tresna bat, bakarkako praktikak sustatzen dituena

Zerbait ondo egin den seinale bada behintzat Katakraken 10. urteurrena. Nolakoa izan da ibilbidea, eta nola heldu da honaino?
Honaino heldu da lan pila bat eginez. Ez dago formula magikorik: lan handia egin eta taldea zaindu. Taldea zaintzeak esparru kolektibo bat mantentzea esan nahi du, errespetua izatea, inoren gainetik ez pasatzea, eta erabakiak modu kolegiatuan eta kontsentsu bidez hartzea, besteak beste. Hori zainketa handi bat da guretzat. Beraz, hein handi batean, zainketaren bitartez heldu gara honaino, baina baita urteetan zehar gertatu diren gauzengatik ere. Iruñean, azken finean, komunitate handi bat daukagu, erabaki askorekin asmatu dugu, eta, batez ere, asmatu dugu esparruaren formatuarekin.

Urteurrena abenduaren 30ean hasiko da, eta gure asmoa da urte osoa horretan igarotzea. Momentuz, LP bikoitz bat atera dugu, eta beste gauza asko ditugu pentsatuta. Baina horrek lana ere badakar. Zama handia da daukagun jardunaz gain hori ere egitea: baina, aldi berean, ospatu beharreko gauza bat da, eta ospatuko dugu!

Katakraketik, etxearen inguruan sortzen diren harreman bertutetsuak azpimarratu izan dituzue. Zer garrantzi du kontraboterean gertatzen den saretze horrek Euskal Herriko panorama politiko zein kulturalean?
Funtsa da, azkenean. Gainera, logika guztien aurka doa. Guretzat, gauzarik garrantzitsuena da jendearekin tratu ona izatea, zainketa kolektibo hori bermatzea, eta jendearekin daukagun harreman horrek ematen dio zentzua eta indarra honi guztiari. Katakraken ere ildo politiko ezberdineko pertsonak daude, eta, hala eta guztiz ere, denok onartuko gaituen proiektu handi bat sortu eta babesteko gai izan gara. Oso hunkigarria da, eta oso gauza garrantzitsua, ikustea nola hemendik pasa den jendeak kanpora eraman duen Katakraken ahotsa. Honen parte sentitzen dira modu batean edo bestean, eta prest daude gure alde egin eta gure ahotsa kanpoan defendatzeko. Nire ustez, harreman zentzudunak sortzearen ondorioetako bat da hori.

Jendeak Durangon erosten badu, gero ez du liburu dendetan erosten, eta guk, liburuaren katearen defendatzaile garenok, hori baitan jarriko genuke

Durangoko Azokan postu bana izango dute Hordagok eta Katakrakek. Zer garrantzi du halako ekitaldi batean egoteak?
Gauzarik garrantzitsuena da Durango topaketa bat dela. Hor bat egiten dute kulturaren inguruko eragile askok. Hori bai, azoka gizartearen eredu eta isla da aldi berean. Ahots txikiak desagertu egin dira, edo, behintzat, oso gutxi daude, eta dirua daukaten kolektiboek bakarrik dute hor egoteko aukera. Hori gauza askoren adierazgarri da. Hala ere, garrantzitsua iruditzen zaigu gu ere hor egotea, eta, hein batean, ezinbesteko. Hau esanda, uste dut euskal kulturarentzat askoz hobea litzatekeela guztion artean Durangoko Azokari buelta bat ematea eta momentu honetan daukan ildo komertzial bakar hori birpentsatzea. Izan ere, enpresa batzuek asko saltzen dute Azokan, eta gero horrek eragin handia du liburu denda txikiek Gabonetan dituzten salmentetan. Hau da, jendeak Durangon erosten badu, gero ez du liburu dendetan erosten, eta guk, liburuaren katearen defendatzaile garenok, hori baitan jarriko genuke. Uste dugu hori birpentsatu egin behar dela; batez ere, oraingo planteamenduak egitura ekonomiko handiei bakarrik egiten dielako mesede eta hori oso arriskutsua delako. Bereziki euskal kulturarentzat da arriskutsua. Kultura batek, bere etorkizuna bermatzeko, eragile txiki asko behar ditu, eta, horiek desagertzen doazen heinean, kultura horren osasuna gero eta eskasagoa izango da.

Urtebete luze pasa da Irulegiko eskuaren aurkikuntzaren berri eman zenetik; iazko Azokan toki guztietan ageri zen, eta aurten ere haren arrasto ugari aurkituko ditugu Durangon. Zer gertatzen zaigu, edo zer behar daukagu esku horretan herri bati erantzunak bilatzeko?
Nik uste dut denok daukagula erantzun azkarrak eskuratzeko premia, eta bat-batean horrelako kontuetan fokalizatzen ditugula inguruan gertatzen denari zentzua ematen dioten gauza asko. Hori, alde batetik; bestetik, estatugintza dago gauza guztien azpitik, baita Irulegiko eskuaren interpretazioan ere. Izan ere, Irulegiko eskua ez da bakarra, uste dut badaudela beste lau mundu zeltiberiarrean, eta aurkikuntzaren beste interpretazio arkeologiko bat egin liteke. Horrekin ez dut esaten hor euskarazko lehen aztarnak ez daudenik, baina badaude ere beste gauza batzuk. Hor dagoen hizkuntza ez da euskara, eta hor dagoen alfabetoa beste esparru kultural bati dagokio, baina inoiz ez da zentzu horretan interpretatu, edo ez da mezu hori lehenetsi. Interpretazio esparrua zabalagoa izan beharko litzateke. Motz esanda, denok behar ikaragarria daukagu erantzun azkarrak jasotzeko, eta, ondorioz, “pop ikono” horien atzean funtzionatzen dugu, horrek gaur egungo bizi nazkagarri honi zentzua emango balio bezala. Uste dut oso erraza dela hor euskaldunon nortasunaren erantzun azkar eta erdipurdikoak bilatzea.

Arqueología
Arqueología Irulegi pop!
Sinesmenaren, identitatearen eta ideologiaren eremuan kokatu da eskuaren aurkikuntza, ikerlari eta pentsalari askok gomendatzen zutenaren aurka.


Informar de un error
Es necesario tener cuenta y acceder a ella para poder hacer envíos. Regístrate. Entra na túa conta.

Relacionadas

Literatura
Javier Gallego “Es más necesario que nunca que haya una información al margen de lo que ocurre en el centro”
El comunicador Javier Gallego debuta en la novela con ‘La caída del imperio’, el relato de un frenético y largo fin de semana que concluye con el estallido del 15M.
Literatura
Literatura África y la novela negra se citan en el festival Aridane Criminal
África, sus culturas y su ciudadanía se relacionan con la novela negra en España a través de experiencias como Aridane Criminal y la obra de autores como Antonio Lozano, Carmen J. Nieto o Jon Arretxe, vinculados todos a Alexis Ravelo.
O Salto medra contigo
Palestina nun puño Fagamos que o corazón de Palestina latexe máis forte que nunca
Logo da gran acollida da portada do noso último número, encargamos 250 bolsas de tea serigrafiadas con ela para apoiar simbólica e economicamente ao pobo palestino.
Genocidio
Genocidio Junts se alinea con PP y Vox y vota en contra del fin del comercio de armas con Israel
El PSOE y el número dos de Sumar por Madrid en las pasadas elecciones votan en contra de suspender las relaciones bilaterales de España con Israel. La derecha tumba tres mociones para interrumpir el suministro de armas al Estado sionista.
Genocidio
Genocidio Colombia suspende la compra de armamento israelí tras la matanza de personas que esperaban comida
Gustavo Petro, presidente de Colombia, ha anunciado el cese de relaciones de comercio armamentístico con Israel. Se trata de una decisión tomada tras la matanza de cien personas al suroeste de la ciudad de Gaza.
Pensiones
Pensiones El Gobierno deja en manos de la patronal la jubilación anticipada de los trabajadores en sectores de riesgo
El Ministerio de Seguridad Social contraviene al Tribunal Supremo, que en 2023 dictaminó que no es necesaria la presencia de la patronal para incoar el procedimiento de estudio para la aplicación de los coeficientes reductores, como CGT demandaba.
Madrid
Gran Premio de España El escondite Ifema: la sombra del pufo valenciano sobrevuela la F1 de Ayuso y Almeida
Las cinco ediciones del Gran Premio de Europa que acogió Valencia costaron a las arcas públicas 308 millones de euros. Como en el circuito que Madrid pretende montar, los dirigentes regionales hablaron entonces de “coste cero” para el erario público.

Últimas

Libertad de expresión
OMC Represión y detenciones en la conferencia de la Organización Mundial del Comercio en Abu Dabi
Las organizaciones de la sociedad civil que han asistido a la conferencia denuncian que los miembros de seguridad están coartando su libertad de expresión, realizando detenciones y les prohíben vestir la kufiya.
Minería
Mina polémica La mina de Aguablanca, en el aire
La caducidad de su Declaración de Impacto Ambiental, denunciada por Ecologistas en Acción, pone en cuestión la licitud de la reapertura de la mina de níquel de Monesterio (Badajoz).
Opinión
Opinión Las políticas de progreso que no lo son
El mejor camino para construir la paz es promover procesos de seguridad común entre países que facilite la multipolaridad, la confianza mutua, y el apoyo entre estados para alcanzar una seguridad compartida.
Feminismos
HACIA EL 8M en Madrid Una cadena humana feminista contra el genocidio del pueblo palestino
Más de 3.000 mujeres participarán el sábado 2 de marzo en una cadena humana organizada por la Comisión 8M de Madrid para denunciar la ocupación y el apartheid que sufre Palestina por parte del Estado de Israel.
Más noticias
Tribuna
Tribuna ¿El final del mayor caso de criminalización de la solidaridad en las fronteras? El juez decide
Casi 8 años después desde que empezara la investigación contra la tripulación del barco de rescate iuventa, el juez decidirá este sábado 2 de marzo si cierra el caso o si las acusadas deberán enfrentarse al juicio principal.
Memoria histórica
Memoria histórica Los Merinales, lugar de memoria
Los Merinales fue el campo de concentración desde el que el franquismo construyó el canal de riego del bajo Guadalquivir
Salud Pública
PRIVATIZACION Osakidetza externalizará 85 millones del servicio de ambulancia a la firma de un candidato del PNV
Aunque todavía no se ha resuelto, la falta de concurrencia y el proceso de adjudicación indican que dos de los tres lotes licitados irán a parar a La Pau, dirigida en Euskadi por Yeray Del Río, que aparecía en la lista electoral de los jeltzales.

Recomendadas

Literatura
Literatura África y la novela negra se citan en el festival Aridane Criminal
África, sus culturas y su ciudadanía se relacionan con la novela negra en España a través de experiencias como Aridane Criminal y la obra de autores como Antonio Lozano, Carmen J. Nieto o Jon Arretxe, vinculados todos a Alexis Ravelo.
Residencias de mayores
Protocolos de la vergüenza Ayuso, el archivo de querellas por lo ocurrido en las residencias y la falta de investigación en los juzgados
Los juzgados que archivan las querellas contra Ayuso por las residencias lo hacen sin investigarla, mientras la Audiencia ha dado hasta tres “toques” a los tribunales por no abrir diligencias contra cargos políticos. Algunas demandas siguen su curso.
Guerra en Ucrania
Dos años de la invasión rusa Volodymyr Ishchenko: “Zelensky ya no es el dirigente más popular en Ucrania”
Entrevista con el sociólogo ucraniano Volodymyr Ishchenko sobre la situación política y social en Ucrania, dos años después del estallido de la guerra
Palestina
Ocupación israelí El colonialismo israelí está desnudo
La “victoria” genocida del sionismo sobre el pueblo nativo de Palestina o un horizonte de descolonización con una Palestina libre del río al mar, parecen ser los dos únicos finales posibles a una herida colonial que nunca acaba de cerrarse.